SpeerVanGer

The Lost Supper

Lost is de enige serie waarop ik elk jaar met smart zit te wachten tot het nieuwe seizoen begint. Voor degenen die nog niet zijn gegrepen door het Lost-virus: de serie gaat over de lotgevallen van de overlevenden van een vliegtuigcrash op een mysterieus tropisch eiland, waarbij al snel duidelijk wordt dat niets is wat het lijkt. Thema's als het bovennatuurlijke, predestinatie en tijdreizen worden moeiteloos vervlochten in een waanzinnig complexe verhaallijn, die zich na meer dan 100 afleveringen nog steeds naar een briljante apotheose lijkt te ontwikkelen.

Mede door de krankzinnige diepgang van het verhaal, de ambitieuze metafysica en de vele culturele verwijzingen die moeiteloos worden ingebed in elke aflevering, is Lost de afgelopen 5 seizoenen uitgegroeid tot een fenomeen. Het is een serie die zich bij uitstek leent tot filosoferen en nabeschouwen. Daags na uitzending discussiëren duizenden diehard Losties driftig op internetfora als Lostpedia en worden allerlei complottheorieën hartstochtelijk verkondigd en even snel weer neergesabeld.

In een heerlijk complexe plot die wederom alle registers opentrekt, moet het zesde seizoen de definitieve antwoorden bieden. Lost gaat op 2 februari van start in de Verenigde Staten. Drie dagen later al zijn de afleveringen te zien bij NET 5. Boven dit artikel zie je de officiële poster van seizoen zes, natuurlijk een pastiche op het beroemde Laatste Avondmaal van Leonardo Da Vinci. Er zitten uiteraard weer talloze clues en culturele referenties verstopt in deze foto, zoals je kunt lezen in deze intrigerende analyse door Doc Arzt.

Duivels Dilemma

Dat Balkenende ook na de presentatie van het Irak-rapport van de commissie Davids halsstarrig vasthoudt aan zijn eigen gelijk, kan eigenlijk nauwelijks als een verrassing komen. Zijn opstelling nu past onmiskenbaar in een jarenlang patroon. Balkenende heeft zich altijd met hand en tand verzet tegen elke vorm van onderzoek naar de besluitvorming rondom de Irak-oorlog.

Ook weigert onze premier al jaren stelselmatig om richting het parlement politieke verantwoording af te leggen voor de meest fundamentele keuze die je als kabinet kunt maken: namelijk de beslissing om een volkenrechtelijk zeer dubieuze aanvalsoorlog politiek te steunen.

De verklaringen voor Balkenendes hautaine reactie bij de presentatie van het Irak-rapport van de commissie Davids zijn de gebruikelijke: Balkenende lijdt aan een hardnekkige vorm van politiek autisme, opereert veelal solistisch en is niet in staat tot zinvolle zelfkritiek. Voor de zoveelste keer blijkt Balkenende niet in staat om zijn eigen ego ondergeschikt te maken aan de noodzakelijke politieke compromissen van de coalitie die hij leidt. Hij brengt, terwijl ik dit typ, daarmee het voortbestaan van Balkenende IV ernstig in gevaar.

Maar is dit wel het hele verhaal?

In politieke commentaren blijft een aspect van Balkenende vaak onderbelicht, namelijk zijn sterke christelijke geloof. En dan met name een politiek wereldbeeld dat doordrenkt is van een diep doorleeft besef van Goed en Kwaad. Het is geen toeval dat Balkenendes belangrijkste bondgenoten in Irak, George Bush en Tony Blair (inmiddels bekeerd tot het katholicisme), zichzelf ook primair beschouwen als zeer vrome en gelovige christenen. De strijd tegen Saddam Hussein werd weliswaar hoofdzakelijk vertaalt in politieke en strategische termen, maar is voor Bush en Blair - en talloze uitspraken van hen getuigen hiervan - altijd een oorlog geweest met een loodzware morele dimensie.

In de Nederlandse context zou het politieke zelfmoord zijn geweest om de Irak-oorlog louter te presenteren als een manicheïsche strijd tussen Goed en Kwaad, op basis van vooral religieus en moreel gekleurde argumenten. Maar bij het CDA en bij Balkenende in het bijzonder speelde ze ongetwijfeld een fundamentele rol.

Ik denk dus dat een belangrijke reden dat Balkenende ook nu nog niet wenst in te binden in hoofdpijndossier Irak, dat inmiddels het voortbestaan van zijn kabinet bedreigt, gelegen is in het feit dat hij werkelijk gelooft dat hij moreel gezien de enige juiste keuze heeft gemaakt. In de ogen van een vrome christen als Balkenende, Bush of Blair was Saddam niet slechts een onmenselijke dictator. Hij was daarenboven de verpersoonlijking van het ultieme Kwaad, dat veel christenen heimelijk nog steeds toeschrijven aan de de invloed van Satan in de wereld.

In dergelijke zwart-wit termen bekeken, is alles geoorloofd: het doel heiligt letterlijk de (weinig democratische) middelen. Ongeacht de noodzakelijke leugens en manipulatie, de honderdduizenden slachtoffers of de deplorabele staat van Irak anno 2010: Balkenende gelooft nog steeds dat hij de enige juiste keuze heeft gemaakt. Daarom weigert hij vooralsnog toe te geven, ook al lijkt dit op politieke zelfmoord. Binnen afzienbare tijd zal moeten blijken of Balkenende tevens aanleg heeft voor een andere karaktereigenschap die door gelovigen altijd hogelijk wordt gewaardeerd: namelijk deemoedigheid.

Muppets: Bohemian Leprosy

Nee, dat klopt, ik heb het niet zo op Bohemian Rhapsody van Queen.

Maar goed, in deze weergaloze uitvoering van The Muppets is het natuurlijk een heel ander verhaal. Vooral Animal's vertolking van de 'Mama'-passage is onovertroffen.

Wil je de Muppets nog verder zien rocken in ander hilarische clips en parodieën, check dan ook even mijn rubriek Muppets.

Obama's Vietnam

Veel van Amerika's recente problemen zijn de politieke nalatenschap van de verloren jaren dat Texan Cowboy George Bush in het Witte Huis resideerde. Behalve een ongekende financiële systeemcrisis, heeft Barack Obama ook de uitzichtloze oorlogen in Irak en Afghanistan van Bush geërfd.

Heel progressief Europa viel vorig jaar bijkans in katzwijm door de verkiezing van Barack Yes We Can Obama. Ik vond destijds dit blijmoedig optimisme reeds gebaseerd op een nogal rooskleurige duiding van Obama's standpunten. Ook onderschatte zo'n lezing m.i. schromelijk het aartsconservatieve karakter van de Amerikaanse politiek. De gedachte dat onder de nieuwe president alles ten goede zou keren, is aantoonbaar tamelijk naïef gebleken. Helaas, dat wel. Ruim een jaar na Obama's verkiezing is de economische malaise verre van voorbij, is Guantanamó Bay nog gewoon open en is de ambitieus gepresenteerde herziening van het zorgstelsel nog lang geen gelopen race. De president die gekozen werd op een zeer Amerikaans verhaal van Hope en Change heeft veel van zijn glans verloren in de afgelopen maanden.

Op slechts één terrein bleven velen, wellicht tegen beter weten in, optimistisch gestemd: Obama zou de vredespresident worden, zoals Bush de oorlogspresident was geweest. Obama zou de onbezonnen Amerikaanse avonturen in het Midden-Oosten tot een einde brengen en de troepen weer terug doen keren naar huis. Ook hier hadden we beter moeten en kunnen weten. Al tijdens zijn campagne hamerde Obama keer op keer op het belang van Afghanistan, het echte strijdtoneel van de War On Terror. Volgens hem bovendien een conflict dat Bush op roekeloze wijze had verwaarloosd, ten gunste van een onzeker avontuur in Irak. Veel Europese commentatoren deden dit nog lichtzinnig af als louter verkiezingsretoriek, noodzakelijk in het zeer patriottische Amerika. Sinds de Afghanistan-speech deze week aan de Militaire Academie van West Point, zijn we echter ook in dezen een illusie armer.

Obama kiest ondanks de vele oproepen om dit niet te doen toch voor een verdere escalatie van het conflict in Afghanistan. Zijn analyse dat niet zozeer de onhaalbare doelstellingen het probleem vormen, maar dat slechts een verkeerde uitvoering tot nog toe een definitieve overwinning op de Taliban in de weg heeft gestaan, zal echter de komende jaren een grove inschattingsfout blijken te zijn. Het is niet alleen een totale miskenning van de bloedige Afghaanse geschiedenis. Ook demografisch gezien is het een niet te winnen strijd, zoals de Duitse socioloog en demograaf Gunnar Heinsohn vorig jaar omstandig beargumenteerde.

Het is misschien symptomatisch voor een land dat zijn oorlogen altijd op verre en vreemde bodem uitvocht: de VS stoppen in de regel pas met niet te winnen oorlogen wanneer het draagvlak ook in het ver van het strijdtoneel verwijderde Washington volledig is weg geërodeerd. Op dat moment is de nood bij de volken die wel woonachtig zijn in het oorlogsgebied echter al lang tot ondraaglijke hoogten gestegen.

De miljoenen Afghanen in de frontlinie zullen, net als destijds de onfortuinlijke Koreanen, Vietnamezen of Irakezen, de wrange vruchten plukken van één van de meest duistere aspecten van de Verenigde Staten. Namelijk de utopisch geïnspireerde drang van dat land om het superieur geachte Amerikaanse model, vaak met buitensporig geweld, op te willen leggen aan andere volken. Het roept helaas wrange herinneringen op aan de oorlog in Vietnam. Pas 4 miljoen Vietnamese, Cambodjaanse en Laotiaanse doden later drong in God's Own Country het besef door dat de strategie om 'een land te bevrijden van het eigen volk', wel een onmenselijk cynisch invulling is van de veelgeprezen American Dream.

Chimpansee op Segway

De besturing van een Segway is klaarblijkelijk zo eenvoudig onder de knie te krijgen, dat ook apen erop kunnen rijden. Deze chimpansee geeft letterlijk iedereen het nakijken. Hilarische video uit - hoe kan het ook anders - Japan.

Germania's Grosse Halle

Adolf Hitler was niet alleen degene die tijdens de Tweede Wereldoorlog verantwoordelijk was voor het in de as leggen van grote delen van Europa. Dat Hitler ook zeer uitgebreide bouwplannen had, die van het naoorlogse Berlijn de nieuwe wereldhoofdstad Germania moesten maken, is veel minder bekend. Bij de megalomane plannen voor de reconstructie van Berlijn, waarvan soms wel wordt gesteld dat het Hitler's werkelijke passie betrof, zou één gebouw het onbetwiste middelpunt moeten worden: de nieuwe Halle des Volkes.

Het ontwerp van de Halle des Volkes (ook wel Grosse Halle of Ruhmeshalle genoemd) kwam grotendeels van Hitler zelf. Hij had zich laten inspireren door het door keizer Hadrianus (117-138) opgerichte Pantheon in Rome, een gebouw dat hij in 1938 bij een bezoek aan Mussolini voor het eerst gezien. De koepel van het Pantheon heeft een doorsnede van 43,3 meter en evenzo een hoogte van 43,3 meter vanaf de grond tot aan de centrale opening in het dak (oculus). Dit architectonische wonder uit de Oudheid had een onuitwisbare indruk op Hitler gemaakt.

"Vanaf het moment dat ik dit gebouw voor het eerste aanschouwde en ervoer - geen beschrijving, afbeelding of foto kan het recht doen - was ik geïnteresseerd in zijn geschiedenis. [...] Ik stond korte tijd in deze ruimte: wat een majestueus gezicht! Ik staarde naar de grote open oculus, aanschouwde het universum en voelde waarom deze ruimte de naam Pantheon had gekregen: God en de wereld zijn een." (Römische Impressionen)

Dit bijna religieus geïnspireerde visioen resulteerde in een aantal schetsen die later door Albert Speer, de belangrijkste architect van het Derde Rijk, werden uitgewerkt voor de nieuw te bouwen Halle des Volkes. Voor de beoogde Welthauptstadt Germania was uiteraard alleen de overtreffende trap goed genoeg. De Grosse Halle moest groter worden dan alle bestaande gebouwen, hen letterlijk in de schaduw stellen.

Het meest in het oog springende aan het bouwwerk was de immense koepel, die 320 meter hoog moest worden. Dus hoog genoeg om de Eiffeltoren te kunnen overkoepelen. Deze enorme ruimte zou plek kunnen bieden aan meer dan 150.000 mensen. Men gaat er van uit dat de condensvorming van de adem van zoveel mensen een eigen miniklimaat creëert. De condens zou langzaam opstijgen richting de enorme koepel, om daar wolkjes te vormen. Vandaaruit zou bij tijd en wijle een zachte motregen op de verzamelde bezoekers neerdalen.

Aanvullende links:

- Neem een virtuele tour in 3D van het Romeinse Pantheon.

- Nog een video met een impressie van de andere gebouwen aan het grote plein.

- Welthauptstadt Germania is ook het onderwerp van een tentoonstelling in de Berliner Unterwelten. De tentoonstelling getiteld  Mythos Germania is nog te bezichtigen tot 31 december 2009. Bekijk ook de flyer (pdf).

Bekijk de documentaire Lost Worlds: Hitler's Supercity (2006)

Capital Songs: Vienna

Hoogste tijd voor een nieuwe aflevering van de rubriek Capital Songs. Vandaag aandacht voor de Oostenrijkse hoofdstad Wenen. Om mij eigenlijk nooit helemaal duidelijk geworden redenen was één van de grootste hits begin jaren 80 het nummer Vienna van de Britse band Ultravox. Het is een van die songs waarvan je ofwel hartstochtelijk houdt, of juist een intense afkeer hebt.

Het uit duizenden herkenbare Vienna is zeker geen alledaags popliedje. Het betreft een nogal statige, wat kabbelende ballade met piano- en vioolarrangementen, die op gezette tijden uitmondt in het raadselachtige maar vol pathos gezongen refrein: "This means nothing to me. This means nothing to me. Oh, Vienna."

Deze titelsong van het gelijknamige album uit 1980, betekende de internationale doorbraak van Ultravox en met name ook van het nieuwe gezicht van de band, de uit Glasgow afkomstige zanger Midge Ure. Het nummer wordt beschouwd als een schoolvoorbeeld van de muziek- en modestroming van de Nieuwe Romantiek die toen op zijn hoogtepunt was. Over New Romanticism schreef ik trouwens al eerder in Da Diddley Qa Qa.

Vooral de stemmige, nogal gothisch aandoende videoclip van Vienna staat in het geheugen van velen gegrifd. Ultravox haalde de inspiratie voor Vienna uit The Third Man, een Britse film noir uit 1949 van Carol Reed, gebaseerd op een script van Graham Greene. Het verhaal van The Third Man speelt zich af in het naoorlogse Wenen, bezet en opgedeeld door de vier geallieerde mogendheden de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie, Engeland en Frankrijk. Deze duistere thriller draait om de speurtocht van de Amerikaanse schrijver van cowboyverhalen Holly Martins. Martins gaat in Wenen op zoek naar de waarheid achter de in scène gezette moord op zijn vriend Harry Lime (Orson Welles). Lime blijkt namelijk nog in leven te zijn en de riolen van Wenen te gebruiken om zich anoniem te verplaatsen.

Al gauw blijkt dat Lime een dubbelleven leidde en achter allerlei louche zaakjes zat, zoals de handel in gestolen (en verdunde) partijen van het schaarse antibioticum penicilline. De film kent als apotheose de dramatische sterfscène van zwendelaar Harry Lime die wordt neergeschoten door zijn voormalige vriend Martins op een trappengalerij. Ook in de videoclip van Vienna is er sprake van een vergelijkbare scene. Zij het dat het in de videoclip een vrouw is die de trekker overhaalt. De analogie doortrekkend, zou het een verwijzing kunnen zijn naar de vriendin van Harry Lime in de film, Anna Schmidt, gespeeld door Alida Valli.

Beluister deze zevende Capital Song hieronder, of bekijk op YouTube de originele bioscooptrailer van The Third Man.

myspace fetishmp3 music player for myspaceadd music to your myspace

Mega Tsunami

Op Tweede kerstdag 2004 vond voor de kust van Sumatra een zware zeebeving plaats. Als gevolg hiervan ontstond een zeer krachtige tsunami in de Indische Oceaan die meer dan 300.000 slachtoffers eiste, het leeuwendeel op Sumatra zelf. Maar de voortrazende watermassa richtte zelfs vele duizenden kilometers verderop ongekende verwoesting aan. Bijvoorbeeld in het eveneens zwaargetroffen Sri Lanka, waar de metershoge golven zelfs aan de westzijde van het eiland honderden meters diep het binnenland indrongen en alles meesleurden in hun pad.

Hoewel zeebevingen dus soms uiterst desastreuze consequenties kunnen hebben, is het gelukkig niet zo dat elke zware aardschok onder de zeebodem zo veel slachtoffers eist. Alleen onder bijzondere omstandigheden kan zo'n schok uitgroeien tot een dodelijke tsunami. Daar komt nog bij dat de (verticale) verschuiving van de tektonische platen die de zeebeving veroorzaken eigenlijk altijd beperkt is tot een tiental meters, wat betekent dat de hoogte van de tsunami, zeer lokale omstandigheden daargelaten, eigenlijk nooit veel meer kan worden dat dat. Bovendien vermindert de gemiddeld hoogte doordat de golfenergie zich over een steeds grotere radius verdeeld, net als een steen in een vijver. De Afrikaanse kust werd zodoende getroffen door veel lagere golven en daar vielen gelukkig nauwelijks slachtoffers.

Maar is er ook een scenario denkbaar waarbij er een tsunami ontstaat met veel hogere golven, tot wel honderden meters? Megagolven die veel dieper landinwaarts reiken en zelfs miljoenensteden zouden kunnen wegvagen? De oorzaak zou dan logischerwijs geen zeebeving kunnen zijn, maar wel het plotseling in zee storten van een enorme landmassa. Dit scenario werd in 2000 uitgewerkt in het BBC programma Horizon, met als verontrustende titel 'Megatsunami - Wave of Destruction'.

De documentaire begint met een reconstructie van dit fenomeen op tamelijk beperkte schaal. Volgens onderzoekers in de jaren vijftig in de Lituya Baai in Alaska, wezen ontbossing in de lagere delen van de baai reeds op een vloedgolf van honderden meters hoog die alle begroeiing tot een hoogte van soms wel 500 meter had weggevaagd. Hun verklaring van de ontbossing bleef slechts een (plausibele) hypothese, tot het fenomeen zich in de jaren 90 herhaalde; nu ook met ooggetuigen. De resultaten waren vergelijkbaar en spectaculair. De verwoesting werd wederom veroorzaakt doordat een enorm deel van de berghelling in het water van de baai stortte, met gigantische golven tot gevolg.

Cumbre Vieja, La Palma
De 'mini' megatsunami van Lituya beperkte zich tot de baai zelf. Maar wat zou er kunnen gebeuren als een nog veel grotere landmassa zou loskomen? Bijvoorbeeld op een van de eilanden in de Atlantische of Stille Oceaan? De documentairemakers komen uiteindelijk uit op het Canarische eiland La Palma. Volgens geologen Simon Day en Steven Ward zou bij een grote uitbarsting van de vulkaan Cumbre Vieja (Oude Piek) een groot deel van de westelijke flank wegglijden in zee. Volgens hun berekeningen zou dit leiden tot een megatsunami van meer dan zeshonderd meter hoog, die aan de oostkust van de VS nog steeds zou leiden tot golven van 20 tot 25 meter hoogte, die tot wel 20 kilometer landinwaarts reiken. Het is niet moeilijk een voorstelling te maken wat dat zou betekenen voor miljoenen Amerikanen aan de dichtbevolkte oostkust.

Bij nadere beschouwing echter zijn veel van de aannames van Day en Ward nogal speculatief en gaan uit van het zwartst mogelijke scenario. Onderzoek van de TU Delft in 2006 leidt tot aanmerkelijk minder verontrustende resultaten. De golven in Spanje zouden twee meter kunnen bereiken, in de VS een meter. Uiteraard nog steeds niet iets om lichtzinnig over te doen. Maar zelfs de vraag of het scenario van Day en Ward zich in veel kleinschaliger vorm ooit gaat voltrekken, is nog geen uitgemaakte zaak. Zo laat deze website bijvoorbeeld weinig heel van de conclusies die in de Horizon-documentaire als 'feiten' worden gepresenteerd.

Het riekt ook naar opportunisme dat de documentairemakers zich speciaal gefocust hebben op La Palma, niet heel bijzonder in zijn vulkanische activiteit, zelfs niet binnen de Canarische eilanden. Alleen het afbreken namelijk van een groot deel van de westflank van juist dit eiland kan tot gevolg hebben dat een megatsunami ooit een bedreiging vormt voor de oostkust van de VS, een - ook uit publiciteitsoverwegingen - zeer aansprekend doelwit. De niet altijd even solide onderbouwde bespiegelingen over honderden meters hoge monstergolven lijken niet in de laatste plaats bedoeld om een zo groot mogelijk publiek te laten griezelen over een allesvernietigende catastrofe die ook hen kan treffen.

Het illustreert, net als de vaak verlekkerde berichtgeving over de mogelijke uitbraak van een wereldwijde grieppandemie, een niet te onderdrukken neiging van de menselijke psyche (en natuurlijk evenzeer van de media) om zich te wentelen in allerlei vormen van Hollywoodachtige rampscenario's. Deze vatbaarheid voor op handen zijnde rampspoed is natuurlijk niets nieuws: sla de bijbel er maar op na, met name het boek Openbaringen.

Deze hardnekkige aandoening waaraan de mensheid sinds jaar en dag lijdt, zou ik willen betitelen als catastrofalisme.

Paaseieren Zoeken met Google

Een Easter Egg of paasei is een grap of een verborgen boodschap die verwerkt is in een computerprogramma, website of bijvoorbeeld in een tv-serie of film. De boodschap is in de regel goed verstopt en komt alleen te voorschijn bij intoetsen van een bepaalde term of toetsencombinatie. In films en series gaat het vaak om bepaalde rekwisieten op de achtergrond, of korte flitsen binnen een scene die je pas ziet als je de beelden vertraagd afspeelt. Mijn favoriete serie Lost bijvoorbeeld, is beroemd vanwege de vaak briljante paaseieren die erin verstopt zijn.

Ook google verstopt in zijn veelgebruikte zoekmachine heel vaak paaseieren. Het gaat dan voornamelijk om zoektermen die het welbekende google logo doen veranderen in iets anders, vaak met een cartoonfiguurtje erbij, of een heel ander lettertype. Een door mij zelf 'ontdekt' ei is het invullen van de zoekterm "ascii art" Ook een bekende is "Google Linux". De linux variant is meteen herkenbaar aan de pinguïn. Er is ook een Google logo met een duiveltje.

Zoek je liever in een voor Elmer Fudd geoptimaliseerde zoekmachine, probeer dan deze. En voor de Klingon's onder jullie, is dit misschien een aanrader. Een ander bijzonder geestige, die ik trouwens ook zelf had gevonden toen ik over dit onderwerp vorig jaar een blogje schreef, is "the answer to life the universe and everything". De Googlecalculator geeft zonder morren het enige juiste antwoord. Deze gevleugeld quote komt natuurlijk uit de melige SF-parodie van Douglas Adams, A Hitchhikers Guide To The Galaxy.

Ongetwijfeld zijn er nog veel meer leuke Paaseieren in Google. Heb je zelf eentje gevonden, doe hem dan in het mandje.

Big Gooseberry Season

Een warme week begin augustus en de landerigheid slaat zienderogen toe. Politiek Den Haag is met reces, Nederland is massaal op vakantie en op televisie zie je alleen herhalingen. Kortom het is komkommertijd. In de krant en in de actualiteitenrubrieken worden, bij gebrek aan echt nieuws, de markantste komkommers nog maar weer eens op hun allervoordeeligst uitgestald. Waarom per se komkommers? De rest van de maatschappij lag in de zomer weliswaar amechtig op zijn gat, maar voor de komkommerkwekers was dit van oudsher de drukste tijd. In de periode vóór de glastuinbouw wel te verstaan. Bij gebrek aan echte berichten was de kolossale komkommer van teler Bertus Bolderbast natuurlijk een niet te versmaden nieuwtje.

Of deze verklaring nu een voorbeeld is van creatieve volksetymologie of niet: in het Nederlands wordt de term komkommertijd al gebezigd sinds de 19e eeuw, onder meer door Multatuli. De oorsprong is evenwel onduidelijk. Cucumber time (ook wel taylor's holiday), afkomstig uit Britse kleermakerskringen, zou aan de basis hebben gelegen van deze benaming. Ook kleermakers hadden in de zomer minder werk wanneer de Engelse adel en masse vertrok naar hun buitenhuizen. Problematisch aan deze verklaring is dat cucumber time in het Engels nooit wortel heeft geschoten en vandaag de dag niemand deze term nog gebruikt. In de meeste Germaanse talen echter komen we wel allerlei varanten van de de komkommer tegen. Zo spreken Duitsers over de Sauregurkenzeit (zurebommentijd), de Denen over agurketid en de Noren over agurknytt (komkommernieuws).

De augurk is inderdaad verwant aan de komkommer, maar wel een ander ras. In menige taal wordt een woord dat lijkt op augurk juist gebruikt voor onze hollandsche komkommer. De Duitse Gurke, Zweedse gurka en de Deense en Noorse agurk zijn namelijk komkommers. In het Duits noemt men een augurk een Gewürzgurken. De Engelse naam is gherkin, waarschijnlijk een leenwoord uit het Nederlands. Maar dit is natuurliijk allemaal oud nieuws, terug naar het komkommernieuws.

In het Engels gebruikt men voor de schaarste aan echt nieuws ook wel de benaming Silly Season. Fransen, Duitsers en Zweden benadrukken ook het gebrek aan nieuws wanneer ze respectievelijk spreken over la morte-saison, Sommerloch of nyhetstorka ('nieuwsdroogte').

In Canada en de Verenigde Staten zijn het geen augurken, zure bommen of komkommers die aankondigen dat de jaarlijkse zomergezapigheid zijn hoogtepunt nadert. Daar spreekt men van big gooseberry season, ofwel de kruisbessentijd. Laat die waterachtige komkommers voor wat ze zijn en trek eropuit met je mandje! Lekker kruisbessen plukken, bijvoorbeeld op Big Gooseberry Island, voor de kust van Nova Scotia.

Heb je zelf nog een leuke & actuele komkommer in de aanbieding, drop hem hier. 

Houston, We Have A Problem

Vandaag is het precies 40 jaar geleden dat de maanlander Eagle een succesvolle landing maakte op het nog maagdelijke maanoppervlak en Neil Armstrong zijn eerste historische schreden zette. Deze Amerikaanse maanmissies staan bekend als het Apollo Project. In totaal waren er 17 Apollovluchten. Na enkele onbemande missies (Apollo 2 t/m 6) en een aantal bemande vluchten rond de maan (Apollo 7 t/m 10), was de succesvolle reis van de Apollo 11 in juli 1969 natuurlijk de onvergetelijke apotheose.

Hierna volgden nog vijf geslaagde maanlandingen. Twaalf astronauten liepen daadwerkelijk op de maan, de laatste in december 1972. Daaronder slechts een wetenschapper, geoloog Harrison Schmitt. In totaal verzamelde men binnen het Apollo programma zo'n 382 kg aan maangesteente. Andere interessante souvenirs waren klaarblijkelijk niet voorradig, wat niet erg pleit voor de handelsgeest van de gemiddelde maanbewoner.

Behalve de eerste succesvolle maanlanding, spreekt ook de bijna in een catastrofe eindigende vlucht van Apollo 13 in 1972 erg tot de verbeelding. Halverwege de reis naar de maan ontplofte een zuurstoftank in de servicemodule, waardoor tal van andere belangrijke systemen beschadigd raakten. Slechts met behulp van veel kunst- en vliegwerk en briljante improvisatie wist de vluchtleiding in Houston de drie astronauten weer heelhuids op aarde te krijgen. Met name het gebrek aan water leek de bemanning fataal te gaan worden. De bloedstollende race tegen de klok van de Apollo 13 werd in 1995 verfilmd in de gelijknamige blockbuster. Het leidde tot de gevleugelde uitspraak: "Houston, we have a problem".

Waarom werd het door John F. Kennedy in mei 1961 aangekondigde project om voor het eind van het decennium een mens op de maan te brengen nu eigenlijk Apollo gedoopt?

Apollo, een van de twaalf Olympische goden in het Griekse Pantheon, stond bekend als de god van het licht, de zon, de muziek, de schone kunsten en de geneeskunst. Zijn tweelingzuster Artemis was de godin van de jacht, de bossen en de maan. Volgens de overlevering was het NASA projectleider Abe Silverstein die tijdens een brainstormsessie begin jaren 60 de naam bedacht: "I was naming the spacecraft like I'd name my baby." Artemis als maangodin was misschien voor de hand liggender geweest. Maar klaarblijkelijk niet in het mannenbastion dat de NASA destijds was. De naam Luna was trouwens al vergeven aan het Russische onbemande ruimtevaartprogramma dat in 1959 reeds een 'maanlander' had doen inslaan op het maanoppervlak.

Kennedy's ambitieuze belofte aan het Amerikaanse volk kan niet los gezien worden van de Koude Oorlog context: de Russen waren op ruimtevaartgebied beduidend verder gevorderd. Het werd dus hoog tijd voor Amerikaans succes. Sinds de Duitse V2's in 1942 het tijdperk van de ruimtevaart inluidden, had de communistische aartsrivaal de Amerikanen keer op keer afgetroefd. Onder meer met de eerste satelliet (1957), de Luna 2-missie (1959), de eerste man in de ruimte (Joeri Gagarin, 1961) en de eerste onbemande maanlanding (1966). Het definitieve Amerikaanse succes kwam uiteindelijk op die 20e juli in 1969 op spectaculaire wijze. Het Apolloproject en de bemande maanlandingen kunnen met recht beschouwd worden als de grootste technologische prestatie die de mensheid ooit heeft geleverd.

Desalniettemin is nog niet iedereen overtuigd: de combinatie van zoektermen "Apollo moon landing hoax" geeft inmiddels bijna 2 miljard hits, o.a. naar deze uitgebreide wikisite. En onlangs gaf maar liefst 25% van de geenquêteerden in een themanummer van het Britse tijdschrift Engineering & Technology aan niet te geloven dat de Amerikanen echt op de maan zijn geweest.

Ik vermoed dat zelfs Baron von Münchhausen minder scepsis onmoette toen hij eens in geuren en kleuren vertelde hoe hij zelf op een ochtend naar de maan reisde. De kleurrijke edelman beweerde via een bonenrank naar de maan te zijn geklommen om daar zijn zilveren bijl terug te halen. Die had hij namelijk in een machtige armzwaai daarnaartoe geworpen.

De Koning van Biafra

Het jaarlijkse spektakel van de Tour de France is weer losgebarsten. Sowieso kijk ik elke Tour eigenlijk vooral uit naar de loodzware Alpen- en Pyreneeën-etappes. En dat niet in de laatste plaats vanwege de prachtige beelden van die ruige contreien. Je krijgt spontaan zin om op vakantie te gaan, om zelf rond te kunnen wandelen in dat schitterende decor.

Een ander jaarlijks terugkerend en niet te versmaden genot, is het inmiddels legendarische live-commentaar bij de Touretappes van onverbeterlijke droogkloot Maarten Ducrot, met sidekick en perfecte aangever Herbert Dijkstra. Oudcourreur Ducrot, in de periode 1985-1991 zelf geen onverdienstelijk wielrenner, stond in het peloton ook wel bekend als 'De Koning van Biafra', vanwege zijn spichtige lichaamsbouw. Volgens zijn eigen definitie was Ducrot overigens meer een "hardfietser" dan een wielrenner, met een reputatie om vooral op de verkeerde momenten "het snot voor de ogen te rijden", om eens zo'n typische Ducrotiaanse uitdrukking te gebruiken. Hieraan dankt hij trouwens zijn andere geuzennaam 'De Concorde'.

Sinds hij in 2004 bij de NOS achter de microfoon kroop, toont Ducrot zich vooral bedreven in het in zeer plastische bewoordingen becommentariëren van de etappe en het hele gebeuren eromheen. Vooral als het koersverloop dramatische trekjes gaat vertonen, verliest Ducrot zich in enthousiaste, druistige bespiegelingen, waarin hij vele onnavolgbare Ducrotismen verwerkt: "Zie die Totschnig harken op het buitenblad langs die dranghekken met dat mijnwerkersgezicht, ik word er emotioneel van!" of "Zie hem achterstevoren op zijn fiets nog met alle wilskracht uit zijn lijf aanharken bij dat laatste wiel, schitterend!".

Andere klassiekers uit Ducrot's wielervocabulair zijn termen als "stoempen", "geparkeerd staan", "linkeballen", "door de wind boren", "iemands bordje leegeten", "aan het elastiek hangen", "een kansloze chasse patate rijden", "een snok d'r aan geven" en "ervanaf pieren". Renners zitten bij Maarten ook geregeld "ondersteboven op de fiets", of doen "een hele flinke jas uit", wat inhoudt dat ze teveel met hun krachten hebben gesmeten. Anderen rijden dan weer "alsof ze een brommer hebben ingeslikt".

In de bergen gaat Maartens begeisterung vaak helemaal met hem aan de haal: "Moet je die Kohl daar eens zien sleuren! Z'n kop schudt op en neer als een jaknikker in de Drentse olievelden!" Bij de afdaling gaan sommige renners misschien naar beneden als een "drol/oud wijf/koekwaus", maar wanneer ze afdalen met ware doodsverachting dan prevelt Ducrot: "Oh, man, dit is...alle moeders die nu kijken, ga wat anders doen!"; "Dit is geen fietsen meer, dit is laagvliegen.", "Bij die afdaling zouden ze parachutes moeten verplichten."

Bij wikiquote vind je veel meer melige Ducrotismen van het kaliber: "Kijk die Popovitsj eens dalen! Dat ie dat mag van zijn moeder"

Animal vs. Rita Moreno

Met de hitte van de afgelopen dagen zijn weinig nummers toepasselijker dan de broeierige jaren vijftig klassieker Fever, bekend in uitvoeringen van o.a. Elvis Presley en Peggy Lee.

Deze clip is uit een van de eerste Muppet Shows. Een onvergetelijke versie met de temperamentvolle Puertoricaanse actrice Rita Moreno en drummuppet Animal in een bijzonder storende bijrol. Met name het half Spaanse, half Engelse commentaar van Rita is erg grappig en laat ook qua mimiek weinig aan duidelijkheid over. [vertaling]

Oye buddy, no más quiero decirte que dejes de hacer eso. It's not nice. ¿Entiendes?

Mireme a mí cuándo te hable.

Este es mi número y si tú me fastidies más te doy una gaznata que te va a dejar bobo. Cool it!

Tour de Force

Het jaarlijkse circus van de Tour de France is weer van start gegaan. Er is heel wat veranderd sinds de eerste editie in 1903, die gewonnen werd door Maurice Garin. Die eerste Tour-editie, georganiseerd door de hoofdredacteur van het tijdschrift L'Auto, Henri Desgrange, had een lengte van 2428 kilometer. Qua afstand valt dit mee. De Tour van 1926, de langste en volgens sommigen de zwaarste ooit, was 5745 km lang. De laatste jaren praten we gemiddeld over een parcours van zo'n 3500 km.

Daar stond tegenover dat de Tour in 1903 werd verreden in slechts zes monsterlijk lange etappes, verspreid over ruim 2 weken. Het was indertijd duidelijk nog geen toeschouwerssport. Voor zover de renners in die beginjaren niet vals speelden door bij tijd en wijle af te snijden of alternatief vervoer te pakken, was het een bijzonder lange zit. Voor degenen die langs het parcours (in estafette) de controleposten bemanden, was het overigens bijna net zo'n uitputtingsslag als voor de renners zelf.

De allereerste etappe op 1 juli 1903 van Parijs naar Lyon was maar liefst 467 km lang en werd door winnaar Garin gereden in 17 uur en 45 minuten, een gemiddelde van zo'n 26 km per uur. Dit is behoorlijk indrukwekkend gezien de staat van de meeste wegen - onverhard, zeker in de bergen - en op een fiets van ruim 18 kilo, zonder versnellingen en zelfs zonder remmen! De renners fietsen ook gewoon de hele nacht door. Zij hadden evenmin de beschikking over verzorgers, begeleiders of reservefietsen zoals tegenwoordig. Renners moesten onderweg alle mogelijke reparaties dus zelf uitvoeren, hooguit geassisteerd door de plaatselijke dorpssmid.

Na diskwalificatie van zijn belangrijkste tegenstrever Hippolyte Aucouturier, wegens stayeren achter een auto en het roemloos langs de weg in slaap vallen een andere geduchte concurrent Léon Georget, kon de winst Garin niet meer ontgaan. Hij won 3 van de 6 ritten en finishte op 19 juli in Parijs. Niet in het geel overigens, le maillot jaune werd pas in 1919 geïntroduceerd. De trui is geel vanwege de kleur van het papier waarop L'Auto werd gedrukt. Op dezelfde wijze dankt de Giro zijn roze leiderstrui (sinds 1931) aan het roze papier van de Gazzetta dello Sport.

In 1904 won Garin wederom de Tour, maar werd gediskwalificeerd omdat hij een deel van het parcours met de trein zou hebben afgelegd. Tegenwoordig wordt het hele Tourspektakel zo minutieus door camera's en juryleden in volgauto's gadegeslagen, dat je als courreur niet meer wegkomt met de weinig subtiele trucs waarmee Garin en kompanen probeerden de koers naar hun hand te zetten.

Maar vals spelen loont nog steeds, gezien het onuitroeibare fenomeen van dopinggebruik. Ondanks alle schandalen, blijken veel renners voor een kans op de zege in Parijs nog steeds bereid hun reputatie en gezondheid te grabbel te gooien. De Tour van 2009 zal daarin helaas geen verandering brengen.

Beroemd Met Brüno

Beroemd worden, ik moet er niet aan denken. Maar de Oostenrijkse modenicht Brüno ziet dat anders en wil ‘de grootste Oostenrijkse superster sinds Adolf Hitler’ worden. Hij denkt z’n doel te bereiken door zich te laten ontvoeren door islamitische militanten en heeft daarom een gesprek aangevraagd met een zwaarbesnorde leider van de islamitische Al-Aqsa Martelarenbrigade, omdat hij ‘alleen ontvoerd wil worden door de allerbesten’. Ondertussen geeft hij de steeds norser kijkende man haarverzorgingstips en werpt hij hem voor de voeten dat hun ‘koning Osama eruitziet als een ongewassen tovenaar of een dakloze kerstman’. Het is een van de vele grappige scènes uit de film Brüno die afgelopen zaterdag in het Amsterdamse Tuschinski-theater in première ging. Brüno is een typetje van de Britse komiek Sacha Baron Cohen, die zelf ook nog acte de présence gaf.

Brüno is eigenlijk gemaakt volgens hetzelfde stramien als Borat, de vorige film van Baron Cohen: hij creëert pijnlijke situaties waarin hij mensen op het verkeerde been zet en ze confronteert met hun eigen vooroordelen, bekrompenheid en opportunisme. Zo vindt een moeder het geen punt om haar peuter in een week vijf kilo te laten afvallen, desnoods via liposuctie, als de kleine Olivia dan maar een rolletje in een film krijgt. Het blijft erg geestig om te zien en ik werd ook regelmatig bevangen door plaatsvervangende schaamte, maar het ‘niveau’ van Borat haalt de film toch niet helemaal. Het slot doet nogal gekunsteld aan en het verhaaltje is wel erg dun en louter een manier om de grappen en grollen van Brüno aan elkaar te breien. Ach, daar gaat het natuurlijk ook niet echt om. De superieure onderbroekenlol van Baron Cohen is goed voor 80 aangename minuten. Maar misschien volgende keer toch maar eens iets heel anders, Sacha?

Het bijwonen van zo’n première is trouwens een belevenis op zich, een feest van oppervlakkigheid dat aardig past bij het thema van de film. Journalisten en cameramannen hielden zich op bij de ingang om interviews te doen met de BN’ers die uitgenodigd waren om de première luister bij te zetten. Erg B waren deze N’ers nou ook weer niet. Ik wist onder andere Jennifer de Jong (enorme tattoo op haar rug), Victor Reinier (beetje verlopen kop) en Rutger Hauer (heel erg verlopen kop) te spotten, maar de echte A-categorie had het laten afweten. Gelukkig lag er binnen in de bios een megazak borrelnoten op ieders stoel, dus kon ik m’n teleurstelling van me af eten.

Na afloop was er natuurlijk nog een afterparty met drank en hapjes, maar het was druk en de muziek was hard, zodat ik maar naar buiten ben gevlucht. Ik kreeg nog een plastic tas in m’n hand gedrukt en tot mijn grote blijdschap zat die vol met allemaal goodies, zoals de nieuwste Glamour, een dvd van Ali G,  een zak noten en een giga Milka-reep. Misschien dat die BN’ers daarom wel al die premières aflopen: je hoeft dan echt nooit meer eten te koken en je wordt tegelijk toch weer ietsiepietsie beroemder.

Tot zover deze eerste bijdrage van gastcolumnist Ammehoela. Superaffengeil!

Da Diddley Qa Qa

De muziekcultuur veranderde in de vroege jaren 80 ingrijpend door de komst van de videoclip. Netwerken die nonstop clips uitzonden, zoals MTV en later de Music Box, transformeerden de beleving van muziek compleet, vooral onder jongeren. Het maken van goede of vernieuwende muziek was niet langer doorslaggevend. Door het opnemen van een opvallende videoclip konden onbekende bands vaak in korte tijd doorbreken naar een groot publiek. Ruime airplay op MTV of The Music Box was daarbij de sleutel. De vroege jaren tachtig was zo het gouden tijdperk van de videoclip, hoewel lang niet alles wat twentyfour-seven de ether in werd geslingerd natuurlijk even geslaagd was.

In die jaren doken met name in Engeland allerlei extravagante bandjes op, waarbij kleding en imago minstens even belangrijk leken als de muziek. Artiesten als Duran Duran [foto], Frankie Goes To Hollywood, Billy Idol, Depeche Mode, The Damned en Culture Club vallen in deze categorie. Ze werden ook wel geschaard onder de steeds inhoudslozer wordende noemer new wave. Een aantal van deze bands is stilistisch gezien beter in te delen in de stroming (in zowel muziek als mode) van de New Romanticism. Ook groepen als Ultravox en het verfoeilijke Spandau Ballet behoorden hiertoe.

Een andere band die zwaar leunde op imago, was Adam & The Ants, met de androgyne Stuart Leslie Goddard als kleurrijk voorman. Adam & The Ants, actief van 1977 tot 1982, maakte  glamrockachtige muziek met punkinvloeden. Ze gebruikten veel barokke en kunstzinnig bedoelde elementen, vaak verwijzende naar historische personages en vroegere periodes. Het was een van de succesvollere projecten uit de stal van kunstenaar en impressario Malcolm McLaren. Aartsmanipulator McLaren, tevens de drijvende kracht achter de Sex Pistols, was in 1980 ervoor verantwoordelijk dat de overige Ant-leden er de brui aan gaven en opstapten. Zij vormden vervolgens de band Bow Wow Wow, met de toen pas 13 jaar oude Birmees-Engelse Annabella Lwin als zangeres.

Goddard zat niet bij de pakken neer en formeerde als enige overgebleven bandlid een nieuwe groep, die zo mogelijk nog zwaarder leunde op imago. De band nam voor het succesvolle derde album Prince Charming uit 1981 een aantal clips op in een kitscherige gekostumeerde setting. Muzikaal gezien had het allemaal weinig om het lijf, maar op stilistisch vlak waren Adam & The Ants in het prille begin van het MTV-tijdperk toch één van de meer invloedrijke bands.

Bekijk deze videoclip van Stand And Deliver maar eens, hun grootste hit, met het briljante onzinrefrein Da Diddley Qa Qa. De clip lijkt duidelijk geënt op de indertijd behoorlijk populaire tv-serie over de 17e eeuwse struikrover Dick Turpin, waarnaar ik altijd ademloos keek.

Muppetdisco

De liefde van de muppets voor metal lijkt een beetje bekoeld de laatste tijd. Maar voor een superswingende versie van Escort's "All Through The Night" draaien ze hun hand niet om. Bijzonder strak gemonteerd.

Meer melige muppet montages in mijn rubriek muppets.

De Mot en de Vlam

Een van de meest weergaloze filmscènes van de afgelopen tien jaar is te vinden in Magnolia, op het moment dat het op apocalyptische wijze kikkers begint te regenen. Het is een uiterst memorabele scène uit het drie uur durende, maar niettemin zeer meeslepende filmepos Magnolia. In deze film verweeft regisseur Paul Thomas Anderson op magistrale wijze de verhaallijnen van negen zeer verschillende individuen in Los Angeles, gedurende een dag in 1999.

Behalve deze op de Egyptische plagen uit het bijbelboek Exodus gemodelleerde scène, waarin de hemelsluizen open gaan en minutenlang gigantische kikkers naar beneden kletteren, boeien ook de intrigerende gelaagde verhaallijnen en het geweldige spel van de acteurs. Verder is er een bijzondere rol weggelegd voor de soundtrack van Magnolia. Deze soundtrack vormde voor mijzelf - en vele anderen - de eerste overrompelende kennismaking met het formidabele muzikale talent van Aimee Mann. Paul Thomas Anderson was terecht onder de indruk van deze onbekende singer/songwriter met de omfloerste stem, die tot op dat moment vooral veel tegenslag had gekend.

Het is geen geheim dat regisseur Anderson een deel van zijn inspiratie voor zijn script haalde uit de songs van Aimee Mann. Met name dan het nummer 'Deathly' van haar album Bachelor No. 2, dat niet alleen het contactgestoorde personage Claudia opleverde, maar ook de hartverscheurende, in de film gebruikte zinsnede: "Now that I've met you / Would you object to / Never seeing each other again".

Een ander prachtig nummer van Aimee Mann is 'The Moth' van het album Lost In Space uit 2002. Het beschrijft de steeds kleiner wordende concentrische cirkels die een mot aflegt rond de voor hem enerzijds zo bedreigende, maar anderzijds ook zo aantrekkelijk schijnende kaarsvlam. In deze tragische danse macabre verbrandt de mot uiteindelijk onherroepelijk in de verzengende gloed van de vlam, wat door Mann meesterlijk wordt verwoord.

In zijn boek The God Delusion (God als Misvatting), illustreert evolutiebioloog Richard Dawkins aan de hand van deze analogie van de mot en de vlam op verhelderende wijze hoe in wezen heel nuttig adaptief gedrag soms juist kan leiden tot zinloos lijkend, destructief gedrag. Motten zijn namelijk evolutionair gezien geconditioneerd om zich te oriënteren op de lichten aan de nachtelijke sterrenhemel. Omdat deze oneindig ver weg zijn, kan de mot, door haaks op deze lichtbronnen te vliegen, een min of meer rechte koers aanhouden. Dat ging honderdduizenden jaren uitstekend, tot de komst van de moderne mens en - belangrijker -  het kunstlicht. Door een gloeilamp of een kaarsvlam als oriëntatiepunt te gebruiken, vliegt de mot onherroepelijk in een dodelijke spiraalvlucht naar zijn eigen ondergang.

Dawkins gebruikt deze krachtige metafoor in The God Delusion om uit te leggen hoe wellicht ook de universele vatbaarheid van de mensheid voor sterke religieuze gevoelens verklaard kan worden uit soortgelijke reflexen. Deze reflexen waren misschien op een bepaald moment in de ontwikkeling van de mensheid onontbeerlijk voor ons overleven, of essentieel voor kennisoverdracht, groepscohesie en sociale stabiliteit. Maar zoals de geschiedenis van de afgelopen 2000 jaar ons leert, kunnen deze religieuze reflexen in de modernere context net zo goed contraproductief, gewelddadig of zelfs uiterst gevaarlijk zijn.

Alleen bewustwording van de talloze subjectieve driften en emoties die het menselijk gedrag ten diepste bepalen, biedt volgens Dawkins hoop om te ontsnappen uit deze vicieuze spiraal. Anders blijven we geconditioneerd om, net als de mot van Aimee Mann, alsmaar krappere rondjes te draaien rond deze verlokkelijke, maar tegelijkertijd ook zo bedreigende vlam.

Fur TV: Macho Muppets

Fur TV is een door muziekzender MTV uitgezonden serie met ongemanierde en grof gebekte Muppetachtige poppen, uit de koker van Henry Trotter en Chris Waitt. De drie hoofdrolspelers doen eigenlijk alles wat Muppetgoeroe Jim Henson verboden heeft. Ze hebben seks met andere poppen of met mensen, vechten en vloeken er lustig op los en ze gebruiken grote hoeveelheden alcohol en drugs.

De vaste cast bestaat uit Lapeño Enriquez a.k.a. DJ Peenie, een scharminkelig ogende, maar ontzettend coole Braziliaanse playboy/DJ, die probleemloos elke vrouw om zijn vingers windt. Bullebak Edward "Fat Ed" Tubbs is vooral luidruchtig en onbehouwen en houdt enorm van drank en junkfood. Hij is tevens de zanger en gitarist van metalband Stinkhole, heaviest fucking band of all time. Mervin J. Minky, die er uitziet als een oranjekleurige platgeslagen Grover, heeft een minderwaardigheidscomplex en is bepaald de snuggerste niet. Mervin is seksueel gefrustreerd en bijzonder onhandig in de omgang met vrouwen. Mervin is meestal het ondankbare mikpunt van pesterijen en agressie, vooral door Fat Ed.

Fur TV werd al in 2001 ontwikkeld als een korte film en won dat jaar de BBC Greenlight Award for Comedy. Met de daaraan verbonden prijs van £200.000 werd een pilot opgenomen die in 2004 werd uitgezonden door BBC2. Later dat jaar won deze inzending de Rose D'Or voor de beste pilot op het TV Festival van Montreaux. Vanaf 2008 werden voor MTV een serie van 10 afleveringen opgenomen.

Hoogste tijd voor een clipje van deze onbehouwen macho muppets: ED's Furry Fucking Guide To Metal!

Fat Ed Guide To Metal

Meer muppetgerelateerde ongein & filmpjes vind je HIER.

Het Ultimate Survival gevoel

Ik kijk geregeld naar Discovery Channel. Inmiddels heb ik vrijwel alle afleveringen van de Mythbusters wel eens gezien en ook de verschillende survival shows zoals Survivorman met Les Stroud en Ultimate Survival met Bear Grylls vind ik altijd erg  onderhoudend. Terwijl Bear Grylls afziet in -dramatische stemverheffing- "some of the most inhospitable deserts, jungles and mountains on earth", zit ik zelf lekker lui achterover op de bank.

Van het programma Ultimate Survival - ook bekend als Man vs. Wild of Born Survivor: Bear Grylls - zijn inmiddels zo'n 40 afleveringen opgenomen op 5 continenten. Presentator Grylls laat zien hoe je in extreme omstandigheden met minimale middelen kunt overleven. Abseilen van steile kliffen, oversteken van imposante gletsjers, het vangen van dieren met geïmproviseerde vallen en - een vaste favoriet - het drinken van zijn eigen urine: it's all in a days work voor Grylls.

Memorabel zijn vooral de onwaarschijnlijk smerige, doch voedzame ('eiwitrijk' is de gevleugelde term) dingen die Grylls zoal in zijn mond steekt om te 'overleven': vissenogen, schorpioenen, vruchtenzaden verzameld uit berekeutels, moddervette maden en allerlei ranzige insecten. Bekijk deze maar eens, waarin Bear een werkelijk groteske keverlarve soldaat maakt. Vooral zijn mimiek en commentaar zijn legendarisch.

Ultimate Survival oogt vaak behoorlijk spectaculair, ook al werkt het wel eens op de lachspieren als Grylls voor de zoveelste keer de duizelingwekkende gevaren opsomt waarin hij zich zoal blootstelt, louter om ons kijkers te plezieren. Overal loert het gevaar, en als wij kijkers het niet meteen zien, legt Bear zelf het nog wel eventjes haarfijn uit: hoe zelfs een relatief onschuldig ogend plantje, dier of landschap het voorportaal kan zijn van een gruwelijke dood.

De afgelopen jaren kwam er echter ook veel kritiek, met name omdat een aantal van de dramatisch ogende situaties in scène blijken te zijn gezet. Vooral met het survival-gedeelte lijkt soms nogal opzichtig de hand te worden gelicht. Al in 2007 verscheen namelijk in de Engelse Daily Mail een artikel met de nogal sarcastische titel: 'How Bear Grylls the Born Survivor roughed it - in hotels'.

Een paar sappige quotes uit dit artikel: "In one episode filmed in California's Sierra Nevada mountains he was shown biting off the head of a snake for breakfast and boasting that he was living on 'just a water bottle, a cup and a flint for making fire'. Viewers were not told that he was actually spending some nights in the Pines Resort hotel at Bass Lake, where the rooms have Internet access and is advertised as 'a cosy getaway for families' complete with blueberry pancakes for breakfast."; In another episode when Grylls declared he was a 'real life Robinson Crusoe' stuck on a desert island, he was actually on an outlying part of the Hawaiian archipelago and retired to a motel at nightfall."

Ook op Youtube circuleren heel wat filmpjes (bijvoorbeel deze) die moeten aantonen wat voor ontzettende nepperd die Bear Grylls wel niet is. Alles goed en aardig, maar dit is natuurlijk wel televisie. De bedoeling is om situaties te tonen die je echt zou kunnen tegenkomen in de ruige natuur. Voormalig SAS-instructeur Grylls doet vervolgens voor de camera strategieën en tips voor om in zulke omstandigheden te overleven. Het is overduidelijk dat er altijd een cameraploeg bij hem aanwezig is. En dat ook veel locaties specifiek zijn uitgekozen om bepaalde technieken en situaties goed te kunnen illustreren. Dat Bear Grylls niet echt 3 dagen in zijn uppie - en zonder eten en drinken - door een voor hem totaal onbekend gebied loopt, dat snap ik als kijker ook nog wel.

Toch blijkt een desolaat en ontoegankelijk ogend gebied soms dichter bij de bewoonde wereld te zijn dan je op het eerste oog dacht, zoals in dit filmpje.

Niettemin een erg leuk en onderhoudend programma, dat ik iedereen aanraad. Elke woensdag om 21.00 en een herhaling op zaterdagavond. Nieuwe afleveringen vanaf de zomer.

Krijg de Ziekte

Een groot aantal ziekten en syndromen is genoemd naar hun ontdekker, niet zelden een arts of patholoog. Wanneer je geregeld naar de serie House MD kijkt - met de nurkse botterik Greg House (Hugh Laurie) als diagnosticerend arts in een Amerikaans ziekenhuis - ben je vast reeds bekend met een heleboel van dit soort aandoeningen. Het gros van deze ziektebeelden is behoorlijk zeldzaam. Al zou je dat niet zeggen aan de hand van de frequentie waarmee ze in de kliniek van dokter House als mogelijke diagnose over tafel vliegen.

Het gaat dan om ziektes als die van Addison, Chagas, Cushing, Creuzfeldt-Jacob, Hodgkin, Huntington, Parkinson, maar ook bijvoorbeeld Wegener's granulomatosis of het syndroom van Guillain-Barré. En vergeet natuurlijk ook Alzheimer en Korskakov niet. (Wie?) Dit maakt deze ziektes tot eponiemen, oftewel begrippen die vernoemd zijn naar een persoon. Over dit boeiende onderwerp schreef ik o.a. al uitgebreid in 'Van El Salvador tot Darwin'.

De onverbeterlijke misantroop House heeft welgeteld één vriend, tevens het voortdurende mikpunt van zijn schimpscheuten en beledigingen, James Wilson, gespeeld door Robert Sean Leonard. Het is dus vast geen toeval dat er ook een Ziekte van Wilson bestaat, volgens wikipedia 'een zeldzame autosomaal recessief erfelijke aandoening waarbij de uitscheiding van koper via de gal verminderd is. Hierdoor worden langzamerhand vele organen vergiftigd, vooral de lever en de hersenen.' Afgaande op de serie House zou je trouwens de Ziekte van Wilson eerder typeren als een welhaast pathologische vorm van blijmoedig gedragen masochisme.

Een ziekte die in de 16e eeuw op merkwaardige wijze zijn naam kreeg van een mythische Griekse schaapherder, is syfilis. Naast o.a. aardappels, maïs, tomaten, guinese biggetjes en kalkoenen was geslachtsziekte syfilis een van de vele noviteiten die de ontdekkingsreizigers uit de Nieuwe Wereld meenamen; zij het zonder dat ze dit zelf doorhadden. Tot dan toe was syfilis, een ziekte die gepaard gaat met zweren en wordt overgedragen door een bacterie, onbekend in Europa en Azië. De destijds nogal onhygiënisch aangelegde Europeanen hadden zelf trouwens ook legio ziekten onder de leden. In de nieuw ontdekte overzeese gebiedsdelen werden voorheen onbekende aandoeningen als griep, pokken, tyfus, mazelen en cholera al spoedig fataal voor miljoenen Amerikaanse indianen.

Syfilis was voor de Europeanen echter een virulente nieuwkomer. Vanaf de eerste uitbraak in Napels in 1494 maakte syfilis eeuwenlang talloze slachtoffers. Ook veel bekende historische figuren leden eraan, waaronder Napoleon, Schubert, Nietzsche, Vincent van Gogh en Adolf Hitler. De term syfilis komt zoals gezegd van een oude mythe over de Griekse schaapherder Syfilis. De Italiaanse dichter Girolamo Frasastoro gebruikte in 1530 voor het eerst de hieraan ontleende formulering Syphilis (sive Morbus Gallicus) om de ziekte aan te duiden. Dit sloeg aan, net als de ziekte zelf.

Frasastoro stelde in een moeite door zo de Fransen verantwoordelijk voor deze liederlijke aandoening: morbus gallicus is immers Latijn voor 'Franse ziekte'. Al naar gelang waar de spreker zelf vandaan kwam, werd de ziekte in de 16e en 17e eeuw ook wel betiteld als "de Franse pokken", (in Engeland en Duitsland), "de Poolse ziekte" (in Rusland), "de Duitse ziekte" (in Polen), "de Napolitaanse ziekte" (in Frankrijk), "de Spaanse ziekte" (in de Nederlanden en in Portugal) of "de Chinese zweer" (Japan).

Pas honderden jaren later stelden pathologen aan de hand van grafvondsten op het door Colombus 'ontdekte' Hispaniola vast dat de ziekte daar al honderden jaren woedde. Vergeleken met de diaree die moderne westerse toeristen geregeld parten speelt wanneer ze op reis zijn in Latijns-Amerika - en die wel gekscherend Montezuma's Revenge wordt genoemd - is syfilis natuurlijk wel van een geheel andere orde.

Theatrale Emmer Snot

Er wordt weer heel wat afgediscussieerd over de laatste stunt van Geert 'Piet Snot' Wilders (o.a. ook op PlaneetGroenLinks) De PVV van Wilders verliet afgelopen donderdag op theatrale wijze de Tweede Kamer bij het debat over de kabinetsmaatregelen om de kredietcrisis aan te pakken. Dat gebeurde nadat Wilders, tijdens een interruptie bij het betoog van CDA'er Pieter van Geel, al vrij rap tot de conclusie was gekomen dat er die dag voor hem meer te halen viel buiten de Kamer dan daarbinnen.

De zoveelste goedkope publiciteits-stunt van de PVV-voorman? Het lijkt er wel op. De manier waarop Wilders opereert is natuurlijk erg voorspelbaar, maar blijkt dankzij de felle mediaschijnwerpers keer op keer bijzonder effectief. Wilders strategie bestaat uit het naar zijn achterban communiceren dat hij een outsider is, een rebel zelfs binnen de oppositie. Haagse politiek is flauwekul, er worden spelletjes gespeeld en de PVV doet daar niet aan mee. 'Heel veel plezier, wij gaan ervandoor'.

Inhoudelijk viel er die dag weliswaar weinig te behalen voor de oppositie, maar dat lag voor de hand. De besprekingen tussen de coalitiepartijen over dit hoofdpijndossier liepen uiterst moeizaam en duurden lang. Al die tijd stond de kamer buitenspel, vervelend maar niet te verhelpen. Het was naïef om te verwachten dat dit fragiele akkoord nog uitgebreid te amenderen zou zijn door de oppositiepartijen. Kozen de andere oppositiepartijen ervoor om vooral veel theatraal misbaar te maken binnen het speelveld [en de coulissen] van de Tweede Kamer, Wilders koos wederom het barokke theatrale gebaar van de politieke outsider. Zo scoorde hij wederom punten bij zijn achterban alsook bij de omvangrijke groep cynische zweefkiezers, die alsmaar lijkt te groeien.

Wat Wilders doet is natuurlijk volstrekte anti-politiek. Hij overtuigt zelden door argumenten, maar komt keer op keer met de zelfde mantra's en ongenuanceerde boutades. Het is ook opvallend dat Wilders vrijwel nooit inhoudelijk het debat aangaat (ook niet in de actualiteitenrubrieken en politieke praatprogramma's) omdat hij goed beseft dat hij daar alleen maar kan verliezen. Ook nu is het maar raden wat de PVV aan maatregelen zou willen treffen om de kredietcrisis het hoofd te bieden. Het maakt de vraag actueel of zo'n PVV-visie überhaupt bestaat. Ik betwijfel het ten zeerste. Wilders' fractie komt dankzij de ongezonde obsessie van de media met spektakel en tumult - ten koste van de inhoud - weer veel te gemakkelijk weg met zulke politieke clownerie.

Acties als deze voeden het cynisme dat al veel langer leeft onder een groot deel van de bevolking ten aanzien van de politiek. Een cynisme dat je overigens ook terugziet (zij het meestal op andere wijze beargumenteerd) bij de overige oppositiepartijen en hun electoraat. Het blijft een risicovolle en ook bevreemdende strategie: je eigen beroepsgroep keer op keer afkammen, door het slijk halen en beschimpen. Je zal het groenteboeren niet snel zien doen. Het straalt toch negatief af op de hele politiek, niet alleen op de opponenten die je zo vol verve de oren wast.

Geert Wilders, hoofdrolspeler in deze Haagse palingsoap, zal het ondertussen een rotzorg zijn. Je scoort klaarblijkelijk ook virtuele Piet Snot-zetels als je politieke tegenstanders zich voor de zoveelste keer geen raad weten met je drieste capriolen.

Nacht van de Wansmaak

Helaas is het fascinerende cultfilmfestival de Nacht van de Wansmaak, georganiseerd door Jan 'Mr Horror' Doense en de Vlaamse filmregisseur Jan 'Max Rockatansky' Verheyen al weer enige jaren ter ziele. De naam van dit rondreizende festival was bijzonder raak gekozen: de Nacht van de Wansmaak was een hallucinerende trip door de onwelriekendste riolen en ranzigste krochten van ruim 100 jaar filmgeschiedenis. Een bonte stoet tenenkrommende fragmenten, filmtrailers en obscure B-films passeerden de revue. Deze fragmenten werden door de begaafde spreekstalmeesters thematisch gerangschikt onder veelzeggende noemers als 'de Koreaanse King Kong', 'Kannibalen uit de Oertijd' of  'vrolijke ontucht uit Tirol'. 

Doense en Verheyen hadden met name een grote voorliefde voor filmgenres waarvan het hedendaagse bioscooppubliek nauwelijks kan geloven dat ze echt hebben bestaan. Niet zelden betrof het variaties op de zogenaamde exploitation-cinema, een stroming die begin jaren zeventig stevig op de kaart werd gezet werd met populaire blaxploitation-films als Shaft en Foxy Brown. 

De uitgave die ik zelf een paar jaar terug bijwoonde, vertoonde onder meer fragmenten uit onwaarschijnlijke producties als de zombie-musical The Incredible Strange Creatures Who Stopped Living And Became Mixed-Up Zombies, de borsten-fetisjfilm 'Borsten Als Dodelijke Wapens' (Deadly Weapons) en een compleet van de pot gerukte hybride van blaxploitation meets Dracula genaamd Blacula ('dig the fangs, bro!').

Een ander wanprodukt uit de koker van de B-film industrie van Hollywood die werd vertoond, was de zogenaamde concentratiekamp/sexploitationfilm Ilsa, She Wolf Of The SS uit 1974. In Nederland en België aan de man gebracht als 'Ilsa, Meesteres Van Het Mannenkamp' was deze film indertijd goed voor het ongelooflijke aantal van 650.000 bezoekers. De plot was minimaal: een vrouwelijke SS-officier probeert met allerhande seksmartelingen c.q. 'medische experimenten' aan te tonen dat vrouwen net zo veel pijn kunnen verdragen als mannen. Dit bizarre genre was een paar jaar daarvoor ingeluid door Love Camp 7, een soortgelijk gedrocht. Twee vrouwelijke Engelse officieren gaan vrijwillig undercover in een Nazi concentratiekamp om van een gevangene informatie los te krijgen. In dit kamp worden de vrouwelijke gevangenen als prostituees gebruikt, gemarteld en verkracht. Dit alles wordt zeer grafisch in beeld gebracht, zij het dat de Nazi's keurig hun broeken aanhouden.

Natuurlijk heeft ook het script van Love Camp 7 alles weg van een misselijkmakende grap, ware het niet dat het verhaal wel degelijk een historische basis lijkt te hebben. De joodse Auschwitz-overlevende Yehiel De-Nur schreef namelijk in 1955 het boek The House of Dolls, onder het pseudoniem Ka-Tzetnik 135633, zijn kampnummer. In House of The Dolls omschreef De-Nur het systeem waarin Joodse vrouwen als seksslavinnen werden gehouden in concentratiekampen, iets wat volgens hem ook het lot was van zijn jongere zus. De vrouwenafdeling werd zowel in het boek als in de film de Joy Division genoemd.

Ian Curtis, de neerslachtige voorman van de Engelse New Wave/Post Punk band Joy Division ontleende de naam van zijn band ook aan het macabere boek van De-Nur. In dit geval was de naam Joy Division wederom alleen cynisch te interpreteren. Ian Curtis was bepaald geen lachebekje en pleegde op 18 mei 1980 zelfmoord, nog geen 24 jaar oud. Joy Division heb ik altijd een nogal overschatte band gevonden, alleen het nummer Love Will Tears Us Apart is wat mij betreft een regelrechte klassieker.

Veel minder bekend is de single die Joy Division kort daarvoor uitbracht: Komakino. Een Duits electronicaduo, actief in het hard trance-genre, koos in de jaren 90 Komakino als bandnaam. In 1996 bracht dit Komakino een album uit met de titel Energy Trancemission. De enige reden dat ik deze obscure band überhaupt ken, is vanwege een nummer op dit album, getiteld Frogs in Space.

KIJKTIP: Van Moskou tot Magadan

Aflevering 6: Bergen van geweld          > zo 8 maart om 20:20 <

Het rommelt in de Kaukasus. In dit berggebied wonen trotse, vechtlustige mensen, die desondanks tot de meest gastvrije volkeren van Rusland behoren. Hun hele geschiedenis is echter gebrandmerkt door geweld. Terroristische aanslagen komen dagelijks voor, net als ontvoeringen. Zelfs de liefde is gewelddadig: toekomstige bruiden worden er geschaakt. Jelle bezoekt nabestaanden van het gijzeldrama in Beslan, spreekt met dissidenten en bruidrovers.

KIJKTIP: Van Moskou tot Magadan is een van de interessantste reportageseries van de laatste jaren, en behandelt in 7 afleveringen verschillende facetten van het fascinerende post-communistische Rusland. Op meesterlijke wijze biedt reportagemaker en Ruslandkenner Jelle Brandt Corstius ons een kijkje in de complexe werkelijkheid van een land dat in het Westen zelden de aandacht krijgt die het verdient. Prachtige ingetogen tv.

Och, wat nu? Je hebt de uitzending gemist? Herhalingen kijk je zaterdagmiddag om 15.00. Zaterdag a.s. (14 maart) wordt deel 4 uitgezonden. Of kijk op Uitzending Gemist.

Check ook de website Van Moskou tot Magadan.

De naam van deze serie is overigens waarschijnlijk afgeleid van een boek getiteld "Liftend van Moskou naar Magadan - en weer terug", in het Russisch Вперед к Магадану ! (Vooruit, naar Magadan!). Dit boek verhaalt over een reis die Anton Krotov in de zomer van 1996 maakte met zijn vriend Andrej Vinokurov. In 76 dagen reisden zij liftend vanuit Moskou naar Magadan (aan de zee van Ochotsk, Stille Oceaan) en weer terug. Lees hier meer.

Coldplay Muppets

Meer Meedogenloos Melige Muppet Muziek Montages: HIER

Lafheid van Meningsuiting

De laatste tijd is er veel te doen over de vrijheid van meningsuiting. Steeds meer Nederlanders bekruipt het gevoel dat deze vrijheid serieus in het geding is. Dat zou natuurlijk niets minder dan rampzalig zijn, laten we wel wezen. Maar alvorens deze conclusie klakkeloos te aanvaarden, loont het om te kijken waar de vrijheid van meningsuiting dan daadwerkelijk tegen haar grenzen aanloopt.

door Ger Bosma

Je hoort geregeld dat het vrije woord onder druk staat door een onzalige alliantie van gereformeerden, onverbeterlijke allochtonenknuffelaars en islamisten. Aan de andere kant klinkt het verwijt dat het debat over de vrijheid van meningsuiting misbruikt wordt: het vormt een doorzichtig excuus om snoeiharde, stigmatiserende of discriminerende aanvallen te vergoeilijken op kwetsbare groepen in de samenleving. Hoewel beide kampen zichzelf om verschillende redenen graag als progressief betitelen, gaan hierachter toch goeddeels de aloude rechts-linkse tegenstellingen schuil. En de PvdA verkeert nog steeds in een pijnlijk ogende spagaat.

Paul Schnabel, directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, betoogde onlangs in de Volkskrant dat de recente aanwas in de peilingen voor de PVV van Wilders voor een belangrijk deel is terug te voeren op juist dit thema: het toenemende onbehagen over een gevoelde inperking van de vrijheid van meningsuiting. Ook steeds meer hoger opgeleiden overwegen daarom op de PVV te gaan stemmen, aldus Schnabel. Geert Wilders als onversaagd hoeder van het vrije woord. Hoe in Allah's naam heeft het ooit zo ver kunnen komen?

Gevonden en weer verloren...

22 september 2004 is een datum die in het geheugen van velen staat gegrift. Het was immers de dag dat vlucht 815 van Oceanic Airlines op raadselachtige wijze verongelukte op weg van Sydney naar Los Angeles. Na zo'n 6 uur vliegen boven de Stille Oceaan verloor het toestel plotseling het radiocontact met de grond. Het lijkt erop dat er onverwachte problemen waren aan boord, waarna de piloot vergeefs geprobeerd heeft terug te keren naar Fiji. Het vliegtuig met 324 inzittenden aan boord kwam daar echter nooit aan.

Zo'n twee maand later werd door bergingsschip de Christiane I een wrak gevonden van een Oceanic Air-Boeing in de zeven kilometer diepe Soenda Trog, tussen Java en Australië. Aanvankelijk kon ik niet geloven dat een vliegtuig dat een vlucht maakte van Sydney naar Los Angeles ooit zou kunnen verongelukken ten zuidoosten van het Indonesische Bali. Dat is wel heel erg ver uit koers. Die locatie is duizenden kilometers verwijderd van elke gangbare vliegroute tussen Sydney en Los Angeles!

Het feit dat deze zone een reputatie heeft die bijna net zo groot is als de beruchte Bermudadriehoek, deed daar m.i. weinig aan af. Maar ook ik moest mijn aanvankelijke scepsis laten varen toen bleek dat er toch nog overlevenden waren van vlucht 815. Ze waren aangespoeld op het onbewoonde Indonesische eilandje Membata en slaagden er pas maanden later in de bewoonde wereld te bereiken. De overlevenden werden op slag wereldberoemd. Ze staan sindsdien natuurlijk collectief bekend als de Oceanic Six.

Er bleef echter iets knagen. Ik heb dus nogmaals alle beschikbare feiten op een rijtje gezet. Alle contacten van vlucht 815 met de luchtverkeersleiding wijzen erop dat het toestel zijn normale koers volgde tot het voorbij Fiji van de radar verdween. Ervan uitgaande dat de piloot heeft geprobeerd terug te keren naar dat eiland, ligt een crash ruwweg halverwege tussen Samoa en Fiji het meest voor de hand.

Na veel speurwerk denk ik de precieze locatie te weten, nabij Wallis eiland in Frans Polynesië. Daarmee is het wrak in de Soenda Trog in een moeite door ontmaskerd als een zeer indrukwekkend vervalsing. Ook het verhaal van de Oceanic Six is dus van A tot Z gelogen! Zijn er wellicht nog meer overlevenden? En waarom werd de echte crash-locatie zo angstvallig verborgen gehouden? De waarheid moet nu eindelijk definitief boven tafel komen.

Kryptoniet

De wat sullige journalist Clark Kent is het alter ego van Superman, de wereldberoemde stripfiguur uit de stal van DC Comics. Superman is sinds zijn introductie in 1938 uitgegroeid tot één van de bekendste superhelden. Zijn krachten zijn vrijwel onbeperkt, op het ridicule af. Hij kan namelijk vliegen, door muren heen kijken, laserstralen afvuren met zijn ogen en dingen bevriezen met zijn adem. Ook overleeft Superman moeiteloos in de interstellaire ruimte en dat zonder zuurstof of beschermend ruimtepak. Zelfs een nucleaire explosie krijgt hem er niet onder. Dat doet Supergrover hem beslist niet na.

Superman heeft maar één echte achilleshiel: kryptoniet, een gesteente afkomstig van zijn uiteengespatte geboorteplaneet Krypton. In de strips en de films komen meerdere variëteiten van dit element voor. Maar met name groen kryptoniet ontneemt Superman terstond zijn superkrachten. Het kan hem bij te lange blootstelling zelfs fataal worden.

Kryptoniet speelt dus een prominente rol in het Superman universum. Vanwege de naamsgelijkenis met het echt bestaande element Krypton (Kr 36), zij het eenieder vergeven die niet meteen door had dat het hier gaat om een verzonnen element. Kryptoniet in de Superman-strips heeft bovendien geen enkele eigenschap gemeen met het in 1898 ontdekte kleurloze edelgas Krypton. Zijn naam dankt dit gas trouwens aan het Griekse kryptos, de verborgene.

Naast kryptoniet zijn er heel wat andere fictieve grondstoffen opgenomen in de canon van de hedendaagse populaire cultuur, met name dankzij stripboeken, films en videogames. Uit de Marvelcomics en de X-Men science fiction films is bijvoorbeeld het vrijwel onvernietigbare metaal Adamantium bekend. Het skelet van het gemuteerde personage Wolverine is eruit opgebouwd. Vibranium is een ander fictief metaal, de belangrijkste component van het schild van nog zo'n overdreven Marvel superheld, Captain America.

J.R.R. Tolkien, auteur van de Lord of the Rings-trilogie bedacht in de jaren 40 het vederlichte maar o zo sterke metaal Mithrill. Hobbit Frodo, held tegen wil en dank, overleefde zijn hachelijke avonturen onder meer dankzij een maliënkolder van dit miraculeuze metaal. Mithrill figureert verder ook prominent in tal van computerspellen. De delfstof Tiberium, uit de Command & Conquergames, is ook een bekend fictief element. Zo heette het derde deel uit deze zeer succesvolle serie Tiberium Wars.

Een ander humoristische nepelement is Unobtainium; een extreem zeldzaam, duur of natuurkundig gezien onbestaanbaar materiaal dat vaak node gemist wordt voor een bepaalde toepassing. De naam is een samentrekking van het Engelse unobtainable (onverkrijgbaar) en suffix -ium, de standaard uitgang van veel elementen. Het wordt ook wel aangeduid als element 404, een verwijzing naar de foutmelding HTTP 404 Page Not Found.

Het moge inmiddels dus duidelijk zijn dat het element Krypton niet genoemd is naar de planeet van Superman.

Sommige scheikundige elementen zijn daarentegen wel genoemd naar planeten. De radioactieve elementen Uranium (U 92) en Plutonium (Pu 94) zijn de bekendste. Ook Neptunus is vernoemd: Neptunium (Np 93). Kwik of kwikzilver (Hydrargyrum: Hg 80) staat in het Engels bekend als mercury en is uiteraard vernoemd naar de dichtst om de zon draaiende planeet. De zon zelf - Helios in het Grieks - gaf zijn naam aan Helium (He 2). Onze maan kreeg ook zijn eigen element: het metaal Selenium (Se 34) is afgeleid van het Griekse Selènè, wat maan betekent.

Er is veel meer interessants te vertellen over de herkomst van namen van scheikundige elementen. Ik kom er dus binnenkort op terug.

Tot slot nog even deze zeer uitputtende lijst met allerlei andere fictieve elementen en grondstoffen.

Muttafuckin' Bert & Ernie

Ook leuk: Muppetmetal

Muppet Metal

Iedereen weet dat de muppets van muziek houden. Je heb natuurlijk woesteling Animal op drums, Rowlf the Dog op piano, de kalende Saxofonist Zoot en de aandoenlijke would-be entertainer/zanger Fozzie Bear, als keer op keer mislukkende variété-artiest. Dat ze ook wel van een steviger stukje muziek houden, dat wisten jullie vast nog niet.

Ze spelen in deze video een vrolijk moppie getiteld Mutant Christ van de Canadese Technical Death Metal-band Cryptopsy. Niet echt mijn ding, trouwens. Maar de anders zo verlegen laboratorium-assistent Beaker gaat helemaal los op zang en blijkt een verrassende lage  death growl in huis te hebben. Animal geselt ondertussen zijn drumstel dat het een aard heeft. ---------------------------

---------------------------

Bert en Ernie kunnen vooral verschrikkelijk snel trommelen:

----------------------

De Swedish Chef houdt ook van metal, maar dan vooral van de Folk Metal van Het Finse Korpiklaani. Het nummer Wooden Pints vertolkt hij hier heel aardig. Korpiklaani vind ik zelf trouwens stukken beter te pruimen, zag ze al twee keer in Vera. Take it away, Swedish Chef!

Ook het Korpiklaani nummer Beer Beer gaat hem erg goed af: ---------------------------------------------

En hoe kan het ook anders, er is natuurlijk ook een muppetcover van Metallica's klassieker (Gaap) "Master of P/Muppets": http://www.youtube.com/watch?v=kdOfUcEyWqk

Nog een nummer van het Braziliaanse Sepultura. De muppets deze keer met Elton John op zang & piano, uitgedost in een kakelbont pak waarvan een pauw nog zou gaan blozen: http://www.youtube.com/watch?v=ud8vF2MIdaA

En de klassieker Mahna Mahna, wie kent hem niet, in een hardrockjasje:

Amerikaanse Lente

De inauguratierede van Barack Obama was waardig en indrukwekkend, maar eigenlijk toch vooral verrassend ingetogen. Deze keer geen grootse vergezichten, geen verkiezingsretoriek die bol stond van verandering, bezieling en hoop. Het was ook duidelijk geen emotionele en meeslepende speech zoals Martin Luther King die in augustus 1963 afstak op de trappen van de Lincoln Memorial, in zijn wereldberoemde rede "I Have A Dream". De honderduizenden toehoorders die zich op deze zonnige en koude dinsdag in januari verzameld hadden op het grasveld voor het Capitool in Washington, reageerden trouwens ook opvallend rustig op Obama's woorden. De toespraak was eigenlijk vooral aangrijpend in zijn soberheid.

De 44e president van de Verenigde Staten maakte in zijn speech zijn eigen persoon ondergeschikt aan het grotere verhaal, te weten de lange en veelbewogen geschiedenis van de Amerikaanse natie. Hij stelde in zijn verhaal de gewone Amerikaan centraal, die altijd bereid is geweest om de grote kansen te grijpen die het land zijn bevolking bood. Een moderne invulling van de in de VS nog steeds zo sterk levende idee van de American Dream.

Barack Obama is nu de nieuwe president van de VS. Hij komt over als een begaafd en gedreven politicus en is dus in veel opzichten het tegendeel van George W. Bush. Hij zal zijn blunderende en incompetente voorganger daarom snel doen vergeten. (George Who?) Laten we, wellicht een tikkeltje naïef, hopen dat de hooggespannen verwachtingen die Obama tijdens zijn presidentscampagne heeft gewekt, ook daadwerkelijk ingelost worden nu hij zijn intrek neemt in het Witte Huis. Obama's recente voorgangers hebben helaas de lat in tal van opzichten niet bijzonder hoog gelegd; door decennialang hun presidentiële goedkeuring te verlenen aan illegale oorlogen, massale schendingen van mensenrechten, staatsgrepen en kritiekloze steun voor corrupte dictators. Zoals de dissidente linkse denker Noam Chomsky het ruim 10 jaar geleden al zo treffend formuleerde: "If the Neurenberg laws were applied, then every post-war American president would have been hanged."

Ook op tal van andere terreinen wordt het hoog tijd voor een minder egoïstische en verkwistende Amerikaanse koers. Het zou daarom goed zijn als de nieuwe machtigste man ter wereld radicaal breekt met het failliete beleid van zijn voorgangers: na de gure winter onder George Bush, is het nu tijd voor een heuse Amerikaanse Lente.

Bork, Bork, Bork!

Een van mijn favoriete Muppets blijft toch altijd de Swedish Chef, met enorme borstelige wenkbrauwen in plaats van ogen en zijn onbegrijpelijke koeterwaals, waarin je af en toe nog net een woord opvangt als 'chicken' of 'lobster'. Veel van de uiterst onwillige dieren die hij tot een gerecht probeert te verwerken gaat hij te lijf met onconventionele voorwerpen als een donderbus, tennisracket of een strijkijzer. De sketch begint eigenlijk altijd met een vrolijk zingende Swedish Chef die zijn messen slijpt, waarna hij aankondigt welk gerecht hij deze keer gaat maken. Het eindigt meestal in totale chaos, waarbij de aansnellende Kermit nog probeert te redden wat er te redden valt.

Kwam er vandaag achter dat je voor Firefox ook een heuse plug-in kan downloaden, Bork, Bork, Bork genaamd, die alle tekst van je browser vertaalt naar 'Chef-speak'. Wat je er mee moet mag Joost weten, maar het effect is bijzonder hilarisch. Hij werkt het best met Engelse teksten, maar ook het Nederlands wordt onherkenbaar verhaspeld naar nep-Zweeds.

Als je dat te veel gedoe vindt, vind je op deze pagina trouwens als alternatief een heuse 'encheferizer'. Op deze uiterst sobere site kun je verder nog Engelse teksten laten omzetten naar andere parodietalen, o.a. ook naar een wel heel zwaar aangezette vorm van het Afro-Amerikaans Engels, ook wel Jive genoemd.

Nu nog maar even kijken naar de Zweedse kok, als hij op geheel eigen wijze Chocolate Moose bereidt.

Conflict Zonder Einde

Vlak na de kerst begon het Israëlische leger met grootschalige luchtaanvallen op de Palestijnse Gazastrook. Op 3 januari volgde ook de inzet van grondtroepen. Volgens Israël was het ingrijpen onvermijdelijk, nadat de Hamas-regering in Gaza niet bereid bleek het staakt-het-vuren te verlengen en wederom raketten afvuurde op Zuid-Israël. Hamas eiste op zijn beurt eerst een einde aan de verstikkende Israëlische blokkade van Gaza. Ondertussen lopen de gemoederen hoog op, niet in de laatste plaats vanwege het enorme aantal gedode en gewonde burgers aan Palestijnse kant. Een zoveelste tragisch hoofdstuk in dit conflict zonder einde.

door Ger Bosma

Gezien het verschil in militaire slagkracht tussen Israël en Hamas is het uiterst misleidend te spreken over een oorlog in de klassieke zin. De slecht bewapende Hamasstrijders zijn geen partij voor het goed getrainde en van allerlei hightech wapentuig voorziene Israëlische leger. Het enorme militaire overwicht stelt Israël daarnaast in staat volkomen eenzijdig de oorlogsarena te kiezen. Zodoende is het slagveld, los van de lukraak afgeschoten Palestijnse Qassamraketten, in essentie beperkt tot de zeer dichtbevolkte Gazastrook zelf. Ook is Israël door haar militaire suprematie als enige partij in staat het moment te bepalen waarop de 'oorlog' begint, hoe deze verloopt en wanneer die weer is afgelopen. Hamas zou het ongetwijfeld graag anders zien, maar het oogt vooral als een 'duel' tussen een zwaargewicht bokser en een boksbal, waarbij de boksbal heldhaftig roept dat hij ook hele aardige tikken uitdeelt.

Bijtgrage Hamster

Een van de meest legendarische Britse popbands ooit, blijft voor mij The Smiths. Midden jaren 80 brachten ze een aantal weergaloze albums uit, zoals Meat is Murder en The Queen is Dead, direct herkenbaar door de virtuoze gitaarloopjes van Johnny Marr en de gekwelde uithalen van zanger Morrissey. Een gouden combinatie van perfect in het gehoor liggende popliedjes, met enorm gevatte, soms grappige, maar vaak ook intens melancholische teksten.

Tot mijn verbazing bleek Morrissey daadwerkelijk (Steven Patrick) Morrissey te heten, maar de naam van de gitarist, dat moet toch wel een grap zijn? Johnny Marr (geboren als John Martin Maher) omgezet naar het Frans levert namelijk J'en ai marre op, ofwel: ik heb er schijt aan. Dat kon/kan volgens mij geen toeval zijn!?!

Ook de naam Sylvester Stallone (Italiaans voor 'dekhengst') kwam op mij lange tijd over als een  tenenkrommende grap. Zeker nadat bekend werd dat Sly Stallone, voordat hij wereldberoemd werd met zijn alter ego, de bokser Rocky Balboa, zijn acteerdebuut had gemaakt in een uiterst beroerde softpornofilm, genaamd 'Party at Kitty and Stud's ' ("Feestje bij Poesje en Dekhengst").

De pijnlijk geflopte film werd jaren later opnieuw uitgebracht, natuurlijk met Stallone's bijnaam uit Rocky ('The Italian Stallion') prominent op de omslag. Een tweede versie werd overigens later nog uitgebracht onder de nog onsterfelijker titel 'Cocky'. Maar geloof het of niet: Sylvester (Gardenzio) Stallone heet dus écht zo.

Een van de bizarste podiumnamen is natuurlijk Meat Loaf (gehaktbroodje), in 1947 geboren als Marvin Lee Aday. Ongetwijfeld dankt de bijzonder corpulente en altijd naar adem snakkende zanger van Paradise by the Dashboardlight deze naam aan zijn favoriete snack? Van Guns N' Roses zanger Axl Rose (William Bruce Rose), is bekend dat hij zijn artiestennaam gekozen heeft omdat het een, nogal puberaal, anagram is van Oral Sex. En de naam van singer-songwriter Michelle Shocked (Karen Michelle Johnston) is een merkwaardige knipoog naar de psychische aandoening van shell-shock [filmpje], voor het eerst gedocumenteerd tijdens de meedogenloze waanzin van de loopgravenoorlog van 1914-1918, toen frontsoldaten onophoudelijk werden bestookt met granaten (shells).

De oorsprong van de namen van de bekendste twee Sex Pistols, Johhny Rotten (John Joseph Lydon) en Sid Vicious (John Simon Ritchie) is te mooi om jullie te onthouden. De kleine schreeuwlelijk Rotten ("God save the queen, the fascist regime") werd niet zo genoemd omdat hij zo'n verdorven punkanarchist was, maar vanwege de bijzonder deplorabele staat waarin zijn gebit zich al op jonge leeftijd bevond. En de inmiddels overleden punkrocker 'boosaardige/valse Sid', zo gaat het hardnekkige verhaal, was vernoemd naar de bijtgrage hamster van Johnny Rotten, genaamd Sidney.

Lees hier ook de Engelse versie van dit artikel, die geheel te danken (of beter te wijten) is aan het onvolprezen Babelfish. Leer meer over de bekende boxer Rocky ball caterpillar hose.

Nieuwe Kansen

Het nieuws heeft de afgelopen maanden grotendeels in het teken gestaan van de systeemcrisis die de kapitalistische wereldorde op zijn grondvesten doet schudden. Inmiddels lijkt een complete herstructurering van het monetaire stelsel, een nieuw verdrag van Bretton Woods, onvermijdelijk. Gelukkig gaan er ook steeds meer stemmen op de broodnodige economische en financiële hervormingen te koppelen aan een overgang naar een echt duurzame, groene economie. Aan links nu de uitdaging om te laten zien dat een crisis altijd ook nieuwe kansen biedt.

door Ger Bosma

Tasmaanse Duivel

De Tasmaanse duivel is natuurlijk vooral bekend dankzij zijn incarnatie als tekenfilmheld, de vraatzuchtige bullebak Taz. Oorspronkelijk was hij slechts een van de vele onvergetelijke LooneyTunes tekenfilmfiguren uit de stal van Warner Bros, zoals daar zijn Bugs Bunny, Daffy Duck, Elmer Fudd, Road Runner, Pepe Le Pew, Tweety, Wile E. Coyote en Speedy Gonzales.

De eeuwige obsessie van de zich als een wervelwind voortbewegende Taz is om zoveel mogelijk voedsel te vinden om in zijn enorme muil te proppen. Gelukkig voor zijn beoogde prooien is Taz niet bepaald de snuggerste. Hij kraamt voornamelijk onbegrijpelijke wartaal uit en is vaak kinderlijk gemakkelijk om de tuin te leiden.

Overigens speelde Taz vanaf de jaren 50 slechts vijf keer een rol in de LooneyTunes tekenfilms: zijn claim to fame dateert van veel later tijd. Vanaf begin jaren 90 beleefde Taz drie seizoenen lang allerlei dwaze avonturen in de rond hem bedachte tekenfilmreeks Tazmania. Bekijk hier een YouTube-clipje van de geweldige en zeer vrolijk stemmende titelsong van de Italiaanse versie van Tazmania.

Het buideldier dat de inspiratie opleverde voor Taz, de Tasmaanse duivel is van nature al moeders mooiste niet. Het dier dat zo'n 60 cm groot kan worden, staat bovendien bekend om zijn humeurige karakter. Aanvankelijk kwam het voor zijn grootte erg sterke dier ook voor op het vasteland van Australië, maar daar is het inmiddels uitgestorven. De op Tasmanië levende populatie neemt de laatste jaren echter ook snel af.

De Tasmaanse duivel wordt sinds 1996 vooral ernstig bedreigd door een groteske en fatale vorm van aangezichtskanker, genaamd Devil Facial Tumour Disease (DFTD). Het lijkt erg slecht te gaan met de soort, zo'n 80% van de dieren overlijdt aan kanker en er is vooralnsog geen remedie tegen gevonden. Onlangs viel te lezen dat er zelfs een gerede kans bestaat dat de temperamentvolle buideldieren zullen uitsterven.

Dat trieste lot is een ander Tasmaans buideldier overigens al veel eerder overkomen. De zogenaamde Tasmaanse tijger of buidelwolf stierf vermoedelijk al midden jaren 30 uit. De Tasmaanse Tijger, zo genoemd vanwege zijn tijgerstrepen, had vooral veel te lijden door habitatvernieting, jacht door Australische boeren en allerlei ziektes.

Hoewel er nog af en toe er berichten opduiken dat de buidelwolf is gespot in afgelegen streken van Tasmanië, lijkt de kans bijzonder klein dat er nog levende exemplaren zijn. Wel heeft  men een aantal jaren geleden pogingen gedaan om via DNA-materiaal de Tasmaanse Tijger te klonen. Dit project met een hoog Jurassic Parc gehalte lijkt bij gebrek aan deugdelijk genetisch materiaal vooralsnog niet erg kansrijk. 

Nul Vandaag

Ik ben nooit een groot fan geweest van actualiteitenprogramma EenVandaag, noch van zijn voorloper TweeVandaag. EenVandaag is altijd een beetje het debiele broertje gebleven van Netwerk en Nova, nieuwsrubrieken die ook wel betere tijden hebben gekend. Als je af en toe de krant leest en/of het journaal van zes uur hebt bekeken, kun je al ongeveer raden wat de fantasieloze hap van de dag zal zijn die EenVandaag je rond etenstijd op gaat dienen. Niet alleen zijn de onderwerpen in de regel bedaagde kuiertochtjes op al eindeloos platgetreden paden, ook ben ik zelden onder de indruk van de journalistieke pretenties van de reportages.

Nieuws op de EenVandaag-manier gebracht is meestal totaal risicoloos. Als er weer wat is gebeurd in de open inrichting Binnenhof of - onverhoopt - ergens in de rest van de wereld dan kiest de redactie twee van de drie keer voor een niemendallerig keuvelgesprekje met altijd weer dezelfde rits studiogasten. Ook het EenVandaag Opiniepanel, zo'n 30.000 vaste kijkers die op verzoek van de redactie maar wat graag over van alles & nog wat hun licht laten schijnen, is goed voor menig opvullertje van de klaarblijkelijk nogal ruim bemeten zendtijd.

Nu leurt men al weer weken achtereen met de EenVandaag Index, een boodschappenmandje gevuld met 10 aandelen. De kredietcrisis inzichtelijk gemaakt op Jip & Janneke niveau. (Nogmaals sorry, Annie M.G Schmidt!) Volgens een vast stramien mag een vaak op onduidelijke criteria geselecteerde 'belegger' een aandeel uit het mandje halen en er een ander voor in de plaats stoppen, ondertussen wat  borrelpraat ten beste gevend over de financiële crisis. Gezien het aantal keren dat 'het mandje' in promo's en leaders tijdens elke uitzending voorbij komt zoeven, zijn ze bij EenVandaag zelf in ieder geval zeer verguld met het resultaat. Gelukkig maar.

Gisteravond was er een reportage over de grootschalige controle door de politie in Amsterdam van scooters. Deze actie was bedoeld om het aantal overvallen en tasjesroven terug te dringen dat door veelal jeugdige overvallers op scooters wordt gepleegd. Het weinig om het lijf hebbende item - een nauwelijks uit zijn woorden komende ad hoc politiewoordvoerder, een aantal gefrustreerde scooterbezitters - had echter zowaar een frivole noot. Volkomen uit het niets werden we vergast op stemmige oude filmbeelden van Gregory Peck en Audrey Hepburn op de scooter door Rome, uit de film Roman Holiday (1953). Daarna volgde een foto van een vadsige Willem Holleeder in zwart t-shirt op een scooter in de PC Hooftstraat. Ik had het bruggetje zelf niet gemaakt, maar gelukkig hielp de voiceover ons nietsvermoedende kijkers een handje: vroeger hadden wij dus een vrolijk en onbezorgd beeld bij scooters, vrolijke Romeinse taferelen; nu denkt elke Nederlander bij het woord scooter meteen aan de Neus & co. Ofzo.

Nou je kan me veel vertellen, maar ik heb zelf totaal andere associaties bij scooters. Zoals kamikazeacties door onderbetaalde 14-jarige pizzakoeriers, eindeloze rijen blinkende vespa's geparkeerd in Florence of Milaan, of hele gezinnen Thai die op luid ronkende scooters en brommers het oversteken van de straat in Bangkok tot een ware hel maken.

Iemand die wel exact dezelfde twee prozaïsche associaties had bij het woord scooter als de EenVandaag-redactie was Volkskrant-verslaggever Willem Beusekamp. Die berichtte in een artikel getiteld 'De klopjacht op de scooter is geopend' namelijk dezelfde ochtend al over dit onderwerp en bedacht deze kleurrijke bespiegelingen. Naar nu blijkt, heeft Beusekamp ook de EenVandaag redactie een behoorlijke dosis inspiratie gegeven.

Plagiaat is een groot woord - hoewel 8 letters, het valt best mee - maar de EenVandaag redactie had ongetwijfeld na het lezen van het artikel in de Volkskrant het scooteritem al grotendeels in de steigers staan. Even een junior verslaggever op pad naar Amsterdam en een stagiair - op de scooter uiteraard - naar het beeldmateriaalarchief gestuurd. De rest van de redactie had een lekker rustig dagje. 

"En schat, nog leuke nieuwsitems bedacht?", "Nee, NulVandaag!"

Obama van Frieschen Bloed

Lezers van mijn blog konden al op 30 oktober lezen over de vermeende Friese wortels van  Barack Obama, als verre nazaat van de 19e eeuwse pepermuntoliemagnaat Jelle Obbema. Op een debatavond over de Amerikaanse verkiezingen die ik 29 oktober had bijgewoond, begonnen twee mensen los van elkaar hierover. Dus maar even uitgezocht waar de oorsprong lag van dit sterke verhaal. Dat bleek een artikeltje uit de Volkskrant van 16 februari 2008. Het bericht stond zonder contextvermelding in het normale Online Nieuwsarchief en leek daarmee een weliswaar hogelijk curieus, maar toch als serieus te beschouwen artikel. Dat was toen overigens ook eigenlijk de enige verwijzing.

De details leken echter zo vergezocht, tot aan de zogenaamde lijfspreuk van de Obbema's, "Ja wy kinne" toe, dat het door mij meteen al afgeserveerd werd als een broodje aap. Nader onderzoek van mijn vriend Karel Eringa leerde verder dat geen enkele van zeven genoemde Obbema-feiten op waarheid kon berusten. Het met een vette knipoog geschreven stukje werd bovendien oorspronkelijk geplaatst in het sporthoekje-voor-prettig-gestoorden Het Nieuwste Schavot (HNS) van de Volkskrant. Vaste lezers weten dan sowieso al genoeg.

Toch bleken rond de Amerikaanse verkiezingen ineens ook allerlei serieuze media ontvankelijk voor dit smakelijk klinkende gerucht. De website Historien.nl kwam op 30 oktober als eerste, maar al snel volgden De Telegraaf, BNR en Goedemorgen Nederland op Radio 1. Ook Nieuwssites als Sargasso, Fok.nl en nujij.nl gingen mee in de minihype. De Volkskrant zag het allemaal vergenoegd aan - HNS-primeur Fries Barack Obbema zingt in het rond - en stookte het vuurtje op 13 november nog een beetje op.

Anatomie van de hype
Vraag rest natuurlijk hoe een 8 maand oud HNS-artikeltje ineens kritisch momentum kreeg en opgepikt werd door allerlei (internet)media, die bovendien niet echt serieus de feiten checkten op plausibiliteit. Feit is dat zowel mijn eigen stuk als het oorspronkelijke van Ester Smit op historien.nl dateert van 30 oktober. Het meest waarschijnlijk is dat zij al googlend op het zelfde VK-artikel is gestuit als ikzelf. Het is zelfs niet onmogelijk dat mijn eigen artikel aan de basis stond en via de feed van planeetgroenlinks is opgepikt, waarna het zijn weg vond naar andere nieuwssites en andere auteurs zoals Smit.

Hoe het ook zij, de Volkskrant is zelf natuurlijk de voornaamste spil achter dit smakelijke broodje Aapbama. Zij publiceerden het oorspronkelijke artikel, zetten het zonder enige context in hun nieuwsarchief en lachten zich ongetwijfeld het apezuur toen het Obama-Obbema verhaal ineens totaal onverwacht een tweede leven kreeg.

Ook het gegeven dat vaak aangeklikte berichten in het VK-archief automatisch gerubriceerd worden onder het kopje 'meest gelezen', zorgde ongetwijfeld al snel voor een sneeuwbaleffect. Twintig keer klikken op een willekeurig archiefartikel en het komt in die lijst, zichtbaar voor elke bezoeker van het Onlinearchief. De smeuïge titel doet vervolgens moeiteloos de rest.

Een zingende Hugo Chávez

De Venezolaanse president Hugo Chávez Frías is een kleurrijk en onconventioneel politicus, die vaak grote woorden in de mond neemt. Met name zijn Amerikaanse collega George W. Bush moest het de afgelopen jaren flink ontgelden in Chávez' ellenlange geïmproviseerde tirades. Overigens niet in de laatste plaats vanwege de dubieuze rol die de VS in 2002 speelden in de mislukte coup tegen Chávez. Nu de meeste door Washington gesteunde dictaturen het loodje hebben gelegd en er een stevige linkse wind door het continent waait, is Bush overigens in heel Latijns-Amerika bij uitstek het symbool geworden van het gehate westerse economische en culturele imperialisme.

Over de recente opkomst van het linkspopulisme in Latijns-Amerika schreef ik trouwens eerder het artikel "Drie Musketiers in Havana".

Hugo Chávez hoort zichzelf niet alleen graag spreken. In zijn langlopende wekelijks tv-show Aló Presidente, een welhaast exhibitionistisch ego-vehikel, grijpte deze ras-entertainer ook geregeld de gelegenheid aan om uit te barsten in romantische of revolutionaire liederen. Afgelopen maandag bracht de Venezolaanse Socialistische Partij (PSUV) als promotieactie zelfs een CD uit waarop Orkaan Hugo zingend te horen is, als opmaat naar de gemeentelijke- en statenverkiezingen van 23 november a.s.

Op de CD Musica para la Batalla staan 18 strijdliederen, die variëren in stijl van traditionele Venezolaanse muziek zoals de joropo en gaita, via Caraïbische salsa and merengue, tot rock and rap. Chávez eigen bijdrage in joropo-stijl is een voor zijn doen tamelijk ingetogen ballade genaamd "El Corrido de la Caballería". Het betreft een recitatie op muziek van een gedicht van de beruchte vroeg 20e eeuwse rebel Maisanta. Volgens Hugo Chávez zelf is Pedro Pérez Delgado oftewel Maisanta trouwens zijn overgrootvader.

Een zingende Chávez, dat moeten we zien natuurlijk. Dus vandaar maar even deze videoclip.

____________________________________

Give Me Hope, Obama

Hoewel Barack Obama al tijden voor lag in de peilingen, is het toch een historisch moment dat de eerste kleurling nu daadwerkelijk zijn intrek gaat nemen in het Witte Huis. De authentieke en begrijpelijke volksvreugde onder vooral zwarte kiezers dat 'een van hen' tot de nieuwe Amerikaanse president is gekozen, wordt overschaduwd door de vraag wat de overwinning van Obama nu feitelijk betekent. Staan we aan de vooravond van echte verandering, of waren Obama's bezielende woorden slechts eloquent verpakte oefeningen in retoriek?

door Ger Bosma

Obama Nation Too?

Begin september schreef ik voor het Groningse GroenLinks-blad een artikel over de komende verkiezingen in de VS, getiteld Obama Nation. In dit onvolprezen achtergrondartikel rekende ik voor eens en altijd af met de hardnekkige misvatting dat Amerika een democratie is en dat de Amerikaanse verkiezingen een volksfeest zijn van participerende democratie. Wanneer je kritisch kijkt, ontmasker je de zogenaamde verkiezingsstrijd tussen Obama en McCain als een langdurig lopende klucht binnen de dichtgetimmerde tweepartijendictatuur die de VS feitelijk is.

Mensen die mij langer kennen, zullen begrepen hebben dat de titel Obama Nation een woordspeling was en wel op Abomination. Dat is een oudtestamentische term die zoveel betekent als gruwel, dus iets bijzonder weerzinwekkends. Toegegeven: briljant is anders, maar spitsvondiger dan NObama was hij volgens mij toch zeker! De gruwel - wat een prachtig woord trouwens - zit in mijn ogen niet zozeer in de charismatische politicus Barack Obama, maar wel in het verziekte en corrupte Amerikaanse kiesstelsel.

Ondanks manmoedige progingen mijnerzijds om origineel te zijn, bleek deze woordspeling al eerder bedacht te zijn. Het is namelijk onder meer ook de titel van een boek van Jerome R. Corsi: 'Obama Nation: Leftist Politics and the Cult of Personality'. Dit hatelijke en rammelende schotschrift van Corsi is trouwens de opvolger van een ander pareltje in karaktermoord van diens hand, te weten 'Unfit for Command: Swift Boat Veterans Speak Out Against John Kerry'. Ach ja, flipflop Kerry, wat is er toch van hem geworden?

Verder vond ik ook nog een pro-life website die ObamaNation.com heet en gerund wordt door de zogenaamde Christians for Social Justice. Uitgebreide mensenrechten voor nog ongedifferentieerde klompjes menselijke celmateriaal, maar in een moeite door ook de doodstraf voor iedereen die een andere mening is toegedaan. God bless America!

Tour de Farce

De Tour de France is al weer meer dan 2 maand geleden afgesloten, maar het eindeklassement is nog volop in beweging. Er blijven namelijk koppen rollen van renners die betrapt zijn op EPO en aanverwante bloeddopingshormonen. Vorige week kwam aan het licht dat de Duitse wielrenner Stefan Schumacher - die bijna net snel was als zijn F1-naamgenoot - zijn bruine boterhammen vooral met EPO-pindakaas belegde. Tsja, zo kan ik ook twee tijdritten winnen....

Eind september kwam al naar buiten dat Fränk Schleck (8e) een dubieuze overschrijving van € 6991 euro heeft gedaan naar de beruchte dopingarts Eufemiano Fuentes. Nog een kwestie van tijd en ook hij duikelt weg uit het klassement. En vanochtend zag ik op het journaal dat ook de nummer 3, de Oostenrijker Bernhard Kohl, is betrapt op het gebruik van de Epo-variant CERA. Over de winnaar, Carlos Sastre, doen trouwens ook hardnekkige geruchten de ronde, evenals, in minder mate over, Aussie Cadell Evans (2e).

In de tijd van omvallende banken is enig chauvinisme bij de NOS-commentator klaarblijkelijk niet vreemd. De stoïcijnse Rabobankkopman Dennis Mentsjov, door het uitvallen van Kohl inmiddels opgeschoven naar de derde plaats, wordt door de verslaggever nu een goede kans toegedicht om de officiële Tourwinnaar van 2008 te worden.

Zelf zet ik mijn resterende spaargeld inmiddels op Niki Terpstra, nu nog 136e. Zet hem op Niki, ik weet dat je het kan!

Don't Mention The War!

In een interview in Trouw gaf de altijd wat morsig ogende historicus en Amerika-commentator Maarten van Rossem eerlijk toe dat hij net als ieder ander zijn spitsvondigheden in de regel ook maar een beetje bij elkaar jat. Maar voegt hij er droogjes aan toe: "Ik heb overigens bij alles wat ik leuk vind de neiging om binnen de kortste keren te denken dat ik het allemaal zelf heb verzonnen." Heel herkenbaar, lijkt me.

Zelf had ik ook graag het intellectuele auteurschap opgeëist voor de treffende observatie die Rob Vreeken afgelopen zaterdag in de Volkskrant uitwerkte. Dat namelijk bij de behandeling van de Amerikaanse bank- en kredietcrisis één invalshoek tot nu toe angstvallig wordt vermeden: de Basil Fawlty-factor. "Don’t Mention The War!"

"De Irakoorlog heeft de Amerikaanse economie vacuüm gezogen. Vandaar de implosie die we nu beleven. Volgens Joseph Stiglitz is de oorlog een belangrijke – verborgen – oorzaak van de crisis. De Irakoorlog heeft de VS al 3,3 biljoen dollar [=3300 miljard] gekost, volgens zijn boek The Three Trillion Dollar War, dat onlangs uitkwam. De regering-Bush heeft de oorlog geheel en al op de pof gefinancierd."     (VK 20-09-2008)

De werkelijke kosten zijn ongetwijfeld nog veel hoger en bedragen inmiddels tussen de helft en tweederde van de kolossale Amerikaanse staatsschuld.

Deze anekdote brengt trouwens ook weer feilloos de briljante humor van de Fawlty Towers aflevering "The Germans" voor de geest. Dolgedraaide hotelbaas John Cleese die Polly en Manuel heeft opgedragen om de Duitse gasten vooral niet in verlegenheid te brengen en onder geen beding de oorlog ter sprake te brengen. En uiteraard zichzelf ondertussen compleet verliest in de ene pijnlijke opmerking na de andere over juist dit precaire onderwerp, de Duitse gasten in tranen en overstuur achterlatend: "Don't mention the War". Nee, laten we het daar dus vooral niet over hebben....

De Irak-oorlog is niet alleen een humanitaire en politieke catastrofe maar nu ook definitief ontmaskerd als een ongeëvenaard financieel debakel. Dus waarom niet die oude linkse slogan  weer uit de motteballen gehaald: "Bush: Molenaar", met een mooie cartoon van de financiële  molensteen van Irak knellend om diens rode Texaanse nek.

iPod on Fire!

Vorige week berichtte ik over de onvrijwillige wasbeurt die mijn iPod Nano maakte. Uiteindelijk hield ie er gelukkig niks aan over. Maar misschien is een preventieve wasbeurt op zijn tijd niet eens zo'n slecht idee.

Een paar dagen later viel mijn oog namelijk op het bericht dat juist het type dat ik heb, de kans loopt om in brand te vliegen, als gevolg van een defect aan de lithium-ion batterij. Slachtoffer Danny Williams, bij wie de nano een gaatje in zijn broek brandde, stelt niet zonder pathos: "Ik werk op het internationale vliegveld Hartsfield-Jackson in Atlanta. Indien de beveiliging van het vliegveld was langsgekomen en ze mij hadden gezien terwijl er rook bij me vandaan kwam, hadden ze kunnen denken dat ik een terrorist was."

Ja, da's inderdaad een heel aannemelijk scenario. Zat je bijna vast op Guantanamo Bay, en nog zonder iPod ook. Kom op Danny, laat je advocaat zijn tanden zetten in deze veelbelovende Apple-zaak: "Sue the bastards, bleed them dry!"

IPod vs. Wasmachine: 1-0

Ik heb mijn iPod nano al weer zo'n 2 1/2 jaar. Hoewel ik sindsdien ook nog een Creative Zen Vision M Videospeler (30 Gb) heb gekocht, is de nano toch veel handzamer om mee te nemen. Hij weegt amper 40 gram. Juist omdat-ie zo klein is, vergeet je wel eens dat hij in een broek- of jaszak zit. Hoewel ik hem inmiddels wel tig keer heb laten vallen, zonder centje pijn, was m'n nano tot nog toe gelukkig ontsnapt aan de natte klauwen van de grote vijand van alle tere electronica: de wasmachine.

Klonkerdeklonk. Mijn nano had inmiddels een half wasje meegedraaid op 40° en tikte toen zachtjes tegen het venster ten teken dat hij wel weer schoon genoeg was. Nou, schoon was hij zeker. Rook ook lekker. Ook was-ie een beetje nat, vooral van binnen eigenlijk. Even opengewipt, met keukenpapier droog gemaakt. Vervolgens resetten. Niks, helaas. Hmmmm....

Volgende dag enige progressie. 's Ochtends deed nano nog een comateus aandoend tukje, moe als hij klaarblijkelijk was na z'n enerverende wasbeurt. Maar 's avonds, na verwoed drukken op de diverse knopjes, verscheen zowaar het gevreesde Sad iPod Icon. Wat er dan precies aan je iPod schort - niemand die het weet - maar er gloorde dus toch weer een sprankje hoop. 

Jammergenoeg ontkwam ik er niet aan om het afschuwelijk opdringerige Itunes van Apple te moeten installeren om m'n nano weer definitief te activeren. Maar inmiddels doet ie het als vanouds. Vooral het schermpje is weer mooi helder. (En Itunes is uiteraard  linea recta naar de digitale vergetelheid teruggestuurd.)

Kortom: IPod vs. Wasmachine: 1-0!

Vond nog een handige tip op internet. Als je dan toch je I-pod gaat wassen, gebruik de volgende keer dan ook eens dit geweldige wasmiddel: Nano Wash & Wax.

Trouwens: heb jezelf ook malheur gehad met je I-pod? Laat even een berichtje achter, misschien kan ik je verder helpen.

 

 

Supercalifragilisticexpialidocious

In de musicalfilm Mary Poppins uit 1964 zingen Julie Andrews en Dick van Dyke de aanstekelijke meezinger Supercalifragilisticexpialidocious (The biggest word you ever heard, and this is how it goes...). Onmogelijk om uit te spreken of mee te zingen uiteraard, hoewel je altijd op Youtube een poging kunt doen.

Dit lichtvoetige liedje is een echte klassieker geworden, waarschijnlijk juist vanwege de onmogelijke naam. Maar er zijn meer liedjes met bizar lange namen die je Ipod spontaan doen vastlopen.

Wat te denken van "The Dark Liege of Chaos is Unleashed at the Ensorcelled Shrine of A'Zura Kai (The Splendour of a Thousand Swords Gleaming Beneath the Blazon of the Hyperborean Empire Part II)" van de Britse Symphonic Metalband Bal-Sagoth uit 2001?

Maar uiteraard kan dit alles nog véél overdrevener en in de overtreffende trap...

Tony Soprano op tennisles

Een paar dagen terug schreef ik een stukje over de curieuze, want Franse, herkomst van een aantal Engelse tennistermen. [The Weirdest Thing...]

Over een van de meest gebruikte termen in het tennis, racket, valt in taalkundig opzicht nog wel wat meer te zeggen. Racket (of racquet) komt via het Frans van het Arabische ra[k]hat en betekent 'handpalm'. Maar racket heeft meer betekenissen en meer etymologisch gezien interessante wortels.

Een tweede betekenis van racket is namelijk herrie, lawaai: "What's all this racket?". De oorsprong van deze variant gaat in nevelen gehuld, maar is waarschijnlijk klanknabootsend.

De derde hoofdbetekenis van racket is bedrog, zwendel of afpersing. Voor wie geregeld naar The Soprano's kijkt - de terecht bekroonde serie over de New Jersey maffia, met James Gandolfini als maffiabaas Tony Soprano - zulen de termen 'racket' en 'racketeering' dan ook bekend in de oren klinken.

De corpulente Tony, die pillen slikt tegen angstaanvallen en lijdt aan onverklaarbare appelflauwtes, is niet per se de grootste atleet. Dat Tony aan tennis doet - trouwens in tegenstelling tot Carmela en Adriana (S03 E01) - is dus tamelijk onwaarschijnlijk. Wel doet hij aan 'ricatto', een oorspronkelijk Italiaanse term die afpersing betekent. Racket in deze betekenis van 'scam' of 'swindle' is slechts een van de vele maffiatermen die vooral het Amerikaanse Engels hebben verrijkt. Met dank dus aan Tony Soprano en de zijnen. [door Ger Bosma]

Buster Fonteyn - Een Beetje Misselijk

Naast de legendarische Margreet Dolman en Dominee  Eppe Gremdaat ("Kent u die uitdrukking?") is de altijd misselijke zwerver Buster Fonteyn ook zo'n typische Paul Haenen-creatie. Sinds de pijnlijk geflopte VPRO-talk show HH Zondag - i.s.m. een toen nog volslanke Hanneke Groenteman -  zijn Haenens prettig gestoorde alter-ego's jammergenoeg nog maar zelden op de vaderlandse tv te zien.

De altijd nogal louche ogende Buster Fonteyn, naar eigen zeggen een zoon van de bekende balletdanseres Margot Fonteyn, heeft een grote makke in het leven: alles wat hij wil  ondernemen, mislukt roemloos. Hij is heus van goede wil, hij doet echt zijn best, maar ja: ik was een beetje misselijk (consequent uitgesproken als mith-thelijk). Of zijn misselijkheid nu het gevolg is van een ontuchtige verhouding met de drankfles, of dat Buster onpasselijk wordt van het vooruitzicht zich te moeten inspannen, wordt eigenlijk nooit helemaal duidelijk.

In 1991 kwam het singletje "Een beetje misselijk" uit, waarin Buster ons zijn tragische levensverhaal uit de doeken doet. [hele tekst hier]
Meezingen met dit hilarische nummer kan trouwens ook op Youtube

't Was een heel druk feestje en iedereen stond om mij heen
En mamma zei: "Nu gaat de kleine Buster de spagaat doen en we gaan allemaal kijken"
Ik zei: "Mamma, ik heb nog nooit een spagaat gedaan, ik ben, ik ben nog maar vijf jaar oud"
"Doe wat ik zeg", zei mamma "we staan niet voor de kat z'n kut naar je te kijken"
En ze pakte me op, maar ik, ik...

Hij was een beetje misselijk
Ik was een beetje misselijk
Gewoon een beetje misselijk
Ik was een beetje misselijk
Dat gebeurt ons allemaal, oehoehoe
Dat gebeurt ons allemaal           (etc.) 

Ducrotologie: de Tour voor fijnproevers

Het jaarlijkse spektakel van de Tour de France is weer losgebarsten. Hoewel: geplaagd door allerlei dopingschandelen onder prominenten en Lance Legstrong die zijn fiets aan de wilgen hing, is het met een lantaarntje zoeken naar echt aansprekende favorieten. Sowieso kijk ik elke Tour eigenlijk vooral uit naar de loodzware Alpen- en Pyreneeën-etappes. En dat niet in de laatste plaats vanwege de prachtige beelden van die ruige contreien. Je krijgt spontaan zin om op vakantie te gaan, om zelf rond te kunnen wandelen in dat schitterende decor.

Een ander jaarlijks terugkerend en niet te versmaden genot, is het inmiddels legendarische live-commentaar van onverbeterlijke droogkloot Maarten Ducrot (met perfecte aangever Herbert Dijkstra). In bijzonder plastische bewoordingen becommentarieert oud-renner Ducrot het hele wielergebeuren. Niet alleen zijn oeverloze bespiegelingen tijdens dodelijk saaie stukken zijn geweldig. Vooral als de koers dramatische trekjes gaat vertonen, verliest Ducrot zich in enthousiaste en totaal eigenzinnige bespiegelingen: "Zie die Totschnig harken op het buitenblad langs die dranghekken met dat mijnwerkersgezicht, ik word er emotioneel van!" of "Zie hem achterstevoren op zijn fiets nog met alle wilskracht uit zijn lijf aanharken bij dat laatste wiel, schitterend!".

Ook termen als "stoempen", "geparkeerd staan", "linkeballen", "het snot voor de ogen rijden", "aan het elastiek hangen", "een snok d'r aan geven" "ervanaf pieren", "onderste boven op de fiets zitten" en tal van andere intrigerende taalvondsten vliegen je in rap tempo om de oren. Ook doen renners bij Maarten geregeld "een (flinke) jas uit", wat inhoudt dat ze teveel met hun krachten hebben gesmeten.

Nee, met Maarten Ducrot als commentator wordt zelfs de saaiste Tourrit leuk: "Kijk die Popovitsj eens dalen! Dat ie dat mag van zijn moeder."

Voor meer melige Ducrot-kretologie: kijk hier

Slachtoffers van de Mediaoorlog

Slachtoffers van de Mediaoorlog

Gefilterd , vervormd, gemanipuleerd en partijdig

Op 1 november 2006 gingen in de Openbare Bibliotheek twee critici in debat met Joris Luyendijk, auteur van 'Het zijn net mensen: beelden uit het Midden-Oosten'. Luyendijk, voormalig correspondent voor o.a. de Volkskrant en het Journaal, betoogt dat waarheidsvinding in het Midden-Oosten problematischer is dan velen denken. Zelfs een gedreven en integer journalist is volgens hem nauwelijks in staat een objectief beeld te geven van het Israëlisch-Palestijnse conflict, de oorlog in Irak, of wat er werkelijk leeft in de vele autoritaire staten in die regio.

door Ger Bosma

Het Midden-Oosten lijkt soms louter bevolkt door karikaturen. Zelfmoordterroristen, Iraanse mullah's op jacht naar 'De Bom', vormloze vrouwengedaanten in burqah's en allerlei licht ontvlambare 'boze baarden' die bij het minste of geringste de straat opgaan. Voeg daarbij de berichten over eindeloze 'vredesonderhandelingen' die nooit iets opleveren (hieraan danken we de Orwelliaanse term 'vredesproces') en journaals vol met bomaanslagen, sektarisch geweld en wrede gijzelingen. Het Midden-Oosten kortom als dolgedraaide caleidoscoop van de meer duistere kanten van de menselijke psyche.

Na 11 september 2001 is hier nog een element aan toegevoegd: een vermeende clash of civilizations, naar de controversiële term van Samuel P. Huntington. Als indirect gevolg van de mediaverslaggeving over het Midden-Oosten, ontwaren veel westerlingen overal een 'sluimerende haat' jegens het Westen. De rabiate anti-westerse sentimenten die zo prominent in de media figureren, is men van lieverlee gaan beschouwen als grondhouding van een groot deel van de Arabische wereld.

zomergast
Maar klopt dit gechargeerde beeld met de werkelijkheid? Dat is de zeer relevante vraag die Joris Luyendijk (1971) opwerpt. Behalve van zijn uitstekend verkopende laatste boek, kent het grotere publiek hem vooral als presentator van het VPRO-programma Zomergasten. Luyendijk was van 1998 tot 2003 Midden-Oostencorrespondent in Caïro, Beiroet en Oost-Jeruzalem. Hij vat de problemen van de kenbaarheid van het Midden-Oosten als volgt samen: ondanks de inspanningen van (zelfs) de kritische journalistiek, blijft ons beeld lijden aan vier grote tekortkomingen: het is gefilterd, vervormd, gemanipuleerd en partijdig.

Luyendijk gebruikt persoonlijke ervaringen en anekdotes om twee centrale punten te maken: voor een journalist die moet opereren in een dictatuur in plaats van in een democratie is waarheidsvinding veel moeilijker, wellicht zelfs onmogelijk. En elke journalist wordt - bewust of niet, gewild of niet - een pion in de mediaoorlog die op tal van terreinen wordt uitgevochten. Lezing van 'Het zijn net mensen' laat je verbouwereerd achter: journalisten lijken soms nauwelijks meer inzicht te hebben in de complexe realiteit van het Midden-Oosten dan de gemiddelde leek.

kijkcijferlogica
'Gefilterd, vervormd, gemanipuleerd en partijdig', aldus Luyendijk. Gefilterd omdat nieuws natuurlijk altijd de afwijking is van het alledaagse. Goed nieuws is geen nieuws. Daarentegen hanteren media vaak de cynische logica van 'If it bleeds, it leads'. Bloedig geweld blijkt uitstekend voor de kijkcijfers. In het Midden-Oosten vormen aanslagen de afwijking van de norm en worden uitgebreid belicht. Maar wat pas echt gevaarlijk is in het Midden-Oosten, vertelt Luyendijk met een grijns, is deelnemen aan het verkeer. Daar vallen veel meer doden dan tijdens aanslagen, maar wel op zo'n manier dat het geen nieuws genereert. Verreweg de meeste mensen daar zijn echter doodgewone mensen, net als wij verwikkeld in de dagelijkse beslommeringen. Ze zijn helemaal niet bezig met al die zaken die wij - dankzij de media - zijn gaan zien als de essentie van het leven in het Midden-Oosten.

Vervorming treedt vooral op als gevolg van de 'onkenbaarheid' van wat er echt leeft in een dictatuur of repressief regime. Kritiek of politieke stellingname is in zo'n context in potentie gevaarlijk. Getuigen en geïnterviewden worden daarom vrijwel altijd anoniem opgevoerd en zijn dus per definitie onverifieerbaar. Wanneer je als journalist dergelijke meningen optekent, in hoeverre zijn die dan vervormd door angst voor bijvoorbeeld de geheime dienst?

Bovendien wordt het maatschappelijke debat in zulke landen niet of vrijwel onhoorbaar gevoerd. Er bestaan nauwelijks onafhankelijke organisaties of politieke belangengroepen die maatschappelijke thema's agenderen. Kortom de hele civil society ontbreekt. Zelfs als de journalist integer met zijn bronnen omgaat, hoe veelzeggend is in dit geval de mening van een (aantal) willekeurig individu(en), behalve exemplarisch?

Luyendijk valt vooral over het gemak waarmee in de media gegeneraliseerd wordt over wat dé Afghaan, dé Saoedi of dé Syriër vindt: er is namelijk vrijwel nooit statistiek voorhanden om dergelijke claims te onderbouwen. Zolang het hebben van een politieke mening gevaarlijk kan zijn, is het erg lastig erachter te komen "wat het volk wil". Op vergelijkbare manier was het in het Nederland ten tijde van WO II ook ondoenlijk om erachter te komen wat de gemiddelde Nederlander vond van de oorlog aan het Oostfront, of van Churchill of Hitler; in dit geval voelen we dat 'op onze klompen' aan. Volgens Luyendijk dienen we net zo sceptisch te zijn in het Midden-Oosten. Polls die claimen te weten wat de gemiddelde Egyptenaar vindt van Mubarak, of de gemiddelde Afghaan van de Nederlandse ‘opbouwmissie’ in Uruzgan, zijn vaak weinig meer dan propaganda.

mediamanipulatie
Een derde probleem is de manipulatie door belanghebbende partijen en facties in het Midden-Oosten. Het idee waarmee Luyendijk zelf indertijd afreisde naar Egypte, typeert hij nu als naïef. Namelijk dat een journalist, als een 'vlieg op de muur', alleen maar registreert. Zelf geen rol speelt in de gebeurtenissen die hij verslaat. Journalisten fungeren echter als doorgeefluik en zijn steeds meer bepalend voor de publieke opinievorming. Ze bieden als het ware het podium waarop de mediastrijd wordt uitgevochten. Partijen proberen journalisten dus op alle mogelijke manieren te manipuleren, met PR-offensieven, voorgekookte reportages en soms in scène gezette beelden en verhalen.

Dat de mediastrijd minstens zo belangrijk is (geworden) als militaire campagnes, illustreert de Israëlisch-Libanese oorlog van afgelopen zomer. Betrof dit, zoals het ene kamp beweerde, de zoveelste schending door Israël van het internationale recht? Een ondoordacht begonnen en disproportionele oorlog tegen Libanon door de nieuwe premier Olmert, die zo op cynische wijze probeerde zijn interne imago te verstevigen? Of was het daarentegen een terechte, ingetogen campagne van Israël? Een logische vergelding voor de aanhoudende provocaties van terreurgroep Hezbollah, marionet van Iran, die alle Libanezen permanent gegijzeld houdt?

Het militaire pleit viel natuurlijk niet te winnen door Hezbollah en de Libanese regering, maar de mediastrijd uiteindelijk wel. De via de media succesvol gecommuniceerde boodschap was dat Israël niet alleen faalde in het aanpakken van Hezbollah - want de raketten bleven komen - maar belangrijker nog, dat deze tactiek buitensporig veel burgerslachtoffers en materiële schade veroorzaakte. Dit voor Israël funeste beeld, avond aan avond in elke huiskamer, maakte de militaire operatie op termijn kansloos.

Zelfs de geoliede publiciteitsmachine van Israël, vaak erg succesvol in het in de luren leggen van de westerse publieke opinie, moest het deze keer afleggen tegen de dramatische beelden van verwoeste steden en honderden gedode Libanese burgers. De macht van de media was hier ongetwijfeld doorslaggevend. Tegelijkertijd illustreert dit trouwens ook op cynische wijze waarom tal van andere conflicten en brandhaarden, die zich onttrekken aan de blik van de kijker, redeloos kunnen blijven voortwoekeren.

partijdigheid
Tot slot signaleert Luyendijk het probleem van de partijdigheid. Natuurlijk heeft elke journalist een eigen standpunt en mening. Alleen al de onderwerpkeuze zegt veel over de politieke positie die de journalist inneemt. Maar ook taal dwingt vaak tot stellingname: spreek je over 'het teruggeven van de bezette gebieden' of over 'het opgeven van de betwiste gebieden'? Spreek je over 'wederopbouw van Uruzgan' of over 'etnische zuivering van Uruzgan van de Taliban'? En vormt Hamas de 'democratisch gekozen regering van een soevereine Palestijnse staat in wording', of is het een 'terroristische organisatie' waarvan het Israël vrij staat haar leiding en zelfs parlementariërs te liquideren?

Het beeld dat Luyendijk voornamelijk schetst, en wat door de twee critici Bertus Hendriks (Wereldomroep) en Elise Friedmann (Nieuw Israëlietisch Weekblad) grotendeels wordt onderschreven, is dat journalisten veel eerlijker zouden moeten zijn in het toegeven van tekortkomingen en lacunes in hun kennis. Met te veel vooringenomenheid en een gekleurde bril kijken naar deze turbulente regio leidt tot onzinnige analyses, zoals die ook ten grondslag lagen aan de Amerikaans-Britse avonturen in Irak en Afghanistan. Daar wordt de wereld echt niet beter van.

Drie musketiers in Havana

Drie musketiers in Havana

Linkse populisten in Latijns-Amerika bezorgen George Bush hoofdpijn

Eind april 2006 vond in Havana een ontmoeting plaats tussen drie generaties linkse leiders: Fidel Castro (Cuba, aan de macht sinds 1959), Hugo Chávez (Venezuela, 1998) en Evo Morales (Bolivia, 2005). Door zo nadrukkelijk aansluiting te zoeken bij Castro en Chávez, kiest de nieuwe Indiaanse president van Bolivia voor een radicaal andere sociaal-economische koers dan zijn impopulaire voorgangers. En het bleef niet bij woorden: begin mei kondigde Morales de renationalisatie af van de Boliviaanse olie- en gasreserves. Castro, Chávez en Morales: waart de geest van sociale revolutie opnieuw door Latijns-Amerika? "Laat Bush maar vechten tegen zijn As van het Kwaad", aldus de immer strijdbare Hugo Chávez: "Wij zijn de As van het Goede".

door Ger Bosma

Het valt dezer dagen zowaar niet mee om de machtigste man op aarde te zijn. George W. Bush, die als gevolg van de aanslagen van 11 september zijn finest hour beleefde, ziet zijn populariteit al jaren afnemen. Internationaal gezien eisen de dure en uitzichtloze oorlogen in Irak en Afghanistan hun tol, evenals de schandalen rond Abu Ghraib en Guantanamo Bay. Ook op binnenlands terrein ligt Bush onder vuur. Zo was de verontwaardiging groot over het falende overheidsoptreden tijdens orkaan Katrina, waardoor deze kon uitgroeien tot een ongekende ramp. De alsmaar stijgende olie- en benzineprijzen en diverse corruptiezaken binnen de Republikeinse partij geven eveneens weinig reden tot optimisme in het Witte Huis.

achtertuin vol onkruid
Het moet Bush dan ook steken dat juist nu in Latijns-Amerika, traditioneel door de VS beschouwd als de eigen achtertuin, de invloed van zijn ideologische tegenstanders hand over hand toeneemt. De Cubaanse dictator Fidel Castro vormt al sinds Kennedy een ongezonde obsessie voor menig Amerikaans president.

Op de knieën gebracht door het decennialange Amerikaanse economische embargo van het eiland, heeft Castro's socialistische heilstaat natuurlijk vrijwel elke glans verloren. Maar het jarenlange internationale isolement van Castro lijkt voorbij, dankzij zijn verbond met Hugo Chávez. Als gevolg van het binnenstromen van miljarden aan oliedollars is Venezuela een belangrijke regionale machtsfactor geworden. Raspopulist Chávez zit na gewonnen verkiezingen in 2005, die door de hopeloos verdeelde oppositie werden geboycot, steviger in het zadel dan ooit.

Er heeft sowieso de laatste jaren een wisseling van de wacht plaatsgevonden in Latijns-Amerika. Met verkiezingsoverwinningen van linkse politici als Lula in Brazilië, Nestor Kirchner in Argentinië, Michelle Bachelet in Chili en Tabaré Vázquez Rosas in Uruguay heeft de regio een totaal ander aanzicht gekregen dan in de jaren '70 en '80.  Dat was de periode van de zogenaamde 'nationale veiligheidssstaten', waarbij een groot deel van het continent gebukt ging onder moorddadige militaire junta's, die vrijwel zonder uitzondering door Washington werden gesteund. Dat is men daar nog niet vergeten.

De 'linkse lente' in Latijns-Amerika lijkt bovendien nog niet voorbij. Bij presidentsverkiezingen in onder meer Mexico, Nicaragua en Peru maken 'rode' kandidaten een goede kans gekozen te worden. Wel dient te worden opgemerkt dat, zowel qua retoriek als qua beleid, de meeste (centrum-)linkse presidenten in Latijns-Amerika een stuk gematigder en pragmatischer zijn dan Chávez en Castro.

ALCA of ALBA?
In 1994 trad de NAFTA (North American Free Trade Agreement) in werking. De VS maken zich sindsdien sterk voor uitbreiding van dit pact met andere landen in de regio. Nog steeds zijn alleen de VS, Canada en Mexico lid en de laatste twee niet echt van harte. Het verzet tegen NAFTA is in Latijns-Amerika altijd bijzonder groot geweest; denk onder meer aan de Zapatista-opstand die op 1 januari 1994 uitbrak in Chiapas, Mexico. De regering Bush heeft haar zinnen gezet op een Latijnsamerikaanse vrijhandelszone die zich uitstrekt van Alaska tot Patagonië, uiteraard onder Amerikaanse leiding, ALCA genaamd (= Área de Libre Comercio en las Américas). Maar Washington vindt hiervoor vooralsnog weinig weerklank.

Hugo Chávez en kornuiten hebben inmiddels plagerig hun eigen economische tegenmodel ALBA onwikkeld (= Alternativa Bolivariana de las Américas: de afkorting betekent 'dageraad'). Onder deze noemer levert Venezuela bijvoorbeeld tegen gunstige voorwaarden olie aan Cuba, terwijl goed opgeleide Cubaanse doktoren, verpleegsters en onderwijzers meehelpen in Chávez' ambitieuze gezondheids- en scholingsprogramma's voor arme Venezolanen. In sloppenwijken en op het platteland van Venezuela werken inmiddels vele duizenden Cubaanse artsen en leraren. De verwachting is dat met Bolivia soortgelijke uitwisselingsprogramma's zullen worden opgezet.

In de praktijk zal ook ALBA waarschijnlijk weinig navolging vinden. De waarde ervan lijkt vooral symbolisch, een ideologisch antwoord op de van oudsher enorme Amerikaanse dominantie in de regio. Linkse politiek in Latijns-Amerika lijkt vandaag de dag eerder pragmatisch, ingegeven door het inzicht dat het verkleinen van de enorme welvaartverschillen een van de meest urgente problemen is die oplossing behoeft. Een rechtvaardiger en socialer beleid, dat meer mensen kansen biedt om te ontsnappen aan vaak menstonterende armoede, betekent ook een manier om de spiraal van geweld en wetteloosheid in te dammen die veel landen teistert.

Alternatieve economische samenwerkingsverbanden als MERCOSUR (opgericht in 1991 door Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay) lijken op termijn dan ook meer perspectief te bieden voor een onafhankelijke en meer egalitaire economische ontwikkeling. Veelzeggend in deze is dat ook Venezuela eind 2005 als vijfde volwaardig lid toetrad tot MERCOSUR. De meeste Andeslanden zijn bovendien sinds kort geassocieerd lid.

'el comandante'
Af en toe zal Bush vast nog wel eens mijmeren hoe anders het er allemaal zou hebben uitgezien als de coup die in april 2002 tegen Chávez gepleegd werd - met de onmiskenbare handtekening van de CIA eronder - wel was geslaagd. [Bekijk eens de interessante documentaire "The Revolution will not be Televised" van Kim Bartley & Donnacha O' Briain] Chávez is immers alles wat Castro nooit is geworden: een populaire, democratisch gekozen linkse populist, met genoeg geld, invloed en charisma om ook ver buiten de eigen landgrenzen een echt alternatief te vormen voor het door Washington gepropageerde neoliberale model.

Het Witte Huis weet zich overduidelijk nauwelijks raad met de malle fratsen van de mediagenieke Chávez, die een carrière als tv-ster lijkt te zijn misgelopen. Wanneer de  Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice hem recentelijk 'een gevaar voor de democratie op het westelijk halfrond' noemt, dient 'el comandante' haar in zijn eigen wekelijkse tv-show 'Ola Presidente!' op onnavolgbare wijze, met een grap en een grol, van repliek. Tot groot vermaak van zijn vaste schare trouwe fans.

'axis of evil'
Zowel verguisd als aanbeden - er lijkt nauwelijks een tussenweg - is Chávez met zijn capriolen in de ogen van menigeen toch vooral een politieke clown. Maar een bijzonder stemmingmakend artikel van de Cubaans-Amerikaanse havik Otto J. Reich (tot 2004 de staatssecretaris voor Latijns-Amerikaans zaken in de regering Bush) in de National Review geeft inzicht in hoe beducht men in Washington werkelijk is voor het nieuwe linkse populisme dat Chávez personifieert.

In het stuk met de veelzeggende titel "Fidel Castro and Hugo Chávez constitute an Axis of Evil" geeft Reich een gitzwarte en zeer tendentieuze analyse die vooral herinneringen oproept aan de eindeloze stroom publicaties in 2002 en 2003 die de geesten rijp moest maken voor de illegale oorlog tegen Irak: "What is happening in our neighborhood?" schrijft Reich: "A leftist-populist alliance is engulfing most of South America. Some Andean and Central American countries are sliding back from economic reforms and narcotics eradication, and the Caribbean remains irrationally hostile to the U.S. This is the reality U.S. policymakers must confront; and our most pressing specific challenge is neutralizing or defeating the Cuba-Venezuela axis. With the combination of Castro's evil genius, experience in political warfare, and economic desperation, and Chávez's unlimited money and recklessness, the peace of this region is in peril."

De vrede in het geding? Hopelijk heeft Bush het in de periode die hem nog rest in de oval office te druk met binnenlandse kwesties om ook nog eens - op zijn geheel eigen wijze - 'orde op zaken' te willen stellen in de eigen Latijns-Amerikaanse achtertuin.

© Ger Bosma 14-5-06

Waar gáát dit over?

Waar gáát dit over?

Zonder hype geen nieuwswaarde: de mediacratie

2004 was ongetwijfeld het jaar van de hype. Zelden was de voltallige natie zo druk bezig met het uitvergroten tot mythische proporties van elk schandaal, incident en akkefietje. In een steeds vertrouwder wordend één-tweetje tussen journalist en politicus bleek er elke dag wel weer een aanleiding te vinden om je enorm druk te maken. Dergelijke navelstaarderige vormen van opwinding lijken symptomatisch voor een land dat al een tijdje kampt met een fikse identiteitscrisis. "De wereld staat in brand en wij hebben Balkenende!"

door Ger Bosma

De belangrijkste hoofdrolspelers zijn (tv-)journalist en politicus, in innige omstrengeling, verenigd in de jacht op de steeds sneller zappende kijker. Het recept is eenvoudig: je doet een boude uitspraak in een ochtendkrant, beledigt iemand of schoffeert een heel volksdeel en je mag de hele avond komen aanschuiven bij Barend en Van Dorp om uit te leggen dat je eigenlijk iets totaal anders bedoelde. Deze incestueuze relatie tussen pers en politiek wordt aanmerkelijk geholpen door een algeheel klimaat van malaise en onbehagen, waarin emo-journalistiek klaarblijkelijk goed gedijt. 'Vanavond exclusief', niet alleen in Twee Vandaag, Editie NL, RTL Boulevard, B&W, SBS Actienieuws, maar in een moeite door ook in Netwerk, Rondom Tien, Knevel op Zaterdag én Barend en Van Dorp. Zometeen te zien in Shownieuws: een nepimam met nazi-sympathiën die homo's van flatgebouwen wil laten werpen!

emo-tv
In deze wildgroei aan opiniërende en entertainende programma's - het verschil vervaagt - duiken telkens dezelfde gezichten op. Steeds dezelfde verhalen, de zelfverklaarde intimi van Bernhard, Hirsi Ali, Hazes of Van Gogh, de royaltywatchers, de islamkenners, de politieke barometer-meters, de terrorisme-experts, de troetelallochtonen en de flutenquêteurs ("Wat vindt u van andijvie?"). "Hè, ja, laten we deze discussie, die u net bij onze collega's ook al zag, nog eens een keertje uitgebreid overdoen."

Het uitvergroten van trivialiteiten en de alomtegenwoordigheid van camera's bij elke openbare gebeurtenis leiden tot een mediacratie, met als duidelijke keerzijde een onevenredige aandacht voor de meest onbenullige onderwerpen. Het publiek betoont zich (vooralsnog) een tamelijk kritiekloos afnemer van deze massaal geproduceerde emo-tv. Net als Story en Privé grossieren nu ook de serieuzere media in een nimmer aflatende stroom aan roddels en schandalen. Nederland is sinds Fortuijn en 11 september hopeloos in zichzelf gekeerd geraakt en staart - en wroet - verbeten in de eigen navel, in de hoop met zichzelf in het reine te geraken.

schandalentriviant
Even een spelletje? Ik noem de namen, jullie het schandaal of de hype. Een peulenschil voor eenieder die het afgelopen jaar niet comateus heeft doorgebracht. Wat dacht u van Rob Oudkerk en Heleen van Rooyen, Pronk en de deportatie van Verdonk, Hans van Wieren en Murat D., Gerd Leers en 'belastingparadijs' Vinkenslag, de geweigerde hand van De Geus, Big Willem en zijn Angels, Robbens wissel, Dick Advocaats ironisch bedoelde steniging, Tokkiemania, zomergaste Hirsi Ali met onsmakelijke softcore Islam-SM, de voet van Balkenende, Geert Wilders en de strijd tegen de Turkse horden, de moord op Van Gogh, Abdul Jabr van de Ven bij Andries Knevel, imam Salem en de hand van Verdonk en de verkiezing van de Doodste Nederlander aller tijden en zo nog wel even verder. U vraagt, wij draaien.

tsoenami-hype
Het schijnt af en toe dat normaal nieuws niet meer bestaat. Dat is zelfs te zien in de reactie op de meest indrukwekkende gebeurtenis van het afgelopen jaar, de catastrofale zeebeving in Zuidoost Azië met vele tienduizenden doden en miljoenen getroffenen. Terecht is hiervoor heel veel aandacht en het is hartverwarmend hoeveel geld bijeen is gebracht voor de slachtoffers. Het ontkracht in één klap de hardnekkige mythe dat Nederlanders krenterig zijn.

Toch hebben de plotselinge overstelpende aandacht voor de tsoenami in Azië en de binnenstromende miljoenen een wat vreemde bijsmaak. Zeker als je dit afzet tegen de volstrekte lethargie die tal van andere crises en rampen (bv. Darfur, Kongo en Irak) bij de kijker oproepen. Pas wanneer we in de toekomst net zo gul geven wanneer er niet zoveel westerse slachtoffers vallen op zonovergoten stranden waar we zelf hadden kunnen liggen, dan kunnen we met recht zeggen waarlijk het niveau van de mediahype te zijn ontstegen.

© februari 2005 Ger Bosma